24 dhjetor 2008

TREGIM-Parollat

Gëzim Ajgeraj


PAROLLAT

- Vapa e verës përcëllonte kudo,ndërsa djersët rridhnin ballit si pikat e shiut që po mungonte prej kohësh. Në të dy skajet e lagjes, dy të rinjë paralajmëronin vozitësit e automjeteve që kalonin aty pranë të ulnin shpejtësinë.
- Ngrihet shum pluhur, - tha njëri nga të rinjët, tek po kujdesej për ngadalësimin e komunikacionit, fasada është ende e freskët dhe ngjitet pluhur në të.
- Për rreth shtëpisë, një bojaxhi, po shikonte se mos diku kishte mbetur ndonjë njollë që i kishte shpërtuar brushës, apo edhe muri nuk e kishte marrë si duhet ngjyrën.
- Duket shumë më e bukur tani, - i thashë bojagjiut, tek po e vështroja fasadën e zbardhur të shtëpisë në fundë të fshatit. Brenda shikimit tim fasadës përpjetë po kërkoja gjurmë të një kohe të shkuar e plotë sakrificë, që brenda meje i ruaja ende si kujtime të pa harruara të kohëve të ilegales.
- Bukur tha ai, - kujtojë se nuk ka mbetur asnjë gjurmë nga e kaluara, ah sa shumë më ka munduar ajo ngjyra e kuqe që ishte e shkruar, dhe ofshau, tri herë më është dashur ta lyej të njejtin vendë dhe prapë tejdukej.
- Nuk fshihen edhe lehtë ato gjurmë, jo - i thashë bojaxhiut, jan gjurmë kohe. Brenda meje po bluaja mendimin e një moti të ikur, po ku mbetën gjurmët e asajë kohe tani, vallë a do të mbetet ndonjë gjurmë diku, apo nuk do të dihet asgjë pas disa dekadave? ndoshta vetëm në kujtesën e atyre që e rrotulluan atë kohë. Kjo po më mbillte trishtim. Sa e pa fatë është ajo kohë që nuk shkruhet askundë, i thashë vehtes, ajo rrezikon të humbet dhe kështu humbë një histori, një kohë, një epokë, bashkë me ne.
- Shtrirja e rrënjëve të okupatorit, brenda atdheut tonë të robëruar, e kishte vështirsuar tepër aktivitetin e nëntokës apo siq e quanim ndryshe veprimtarinë e grupeve ilegale të cilat në programin e tyre e kishin çlirimi e atdheut nga okupatori shekullor.
- Netët e fillimëmarsit, po iknin brenda një aktivitetit të shtuar të punës me grupin, dhe dita e caktuar duhej të na gjente në ballë të detyrës e me një pjesë të kryer të punëve. Njëmbëdhjet marsi i pranverave të kuqe po vinte, i kuq si kudo në pranverat kosovare. Detyra e marr, duhej kryer. Nata e dhjetëmarsit përplot hënë, shokët në dhomë po i bënë nevrikë.
- Po ku doli dhe kjo hënë sonte, tha Shpendi, deri sa po shikonte rreth dritares, hapsirën përtej sajë.
- Sikur na e bënë për inatë, shtoi Shpati.
- Duhet të gjejmë zgjidhje, - thash, detyra duhet kryer brenda natës së sontme, njëmbëdhjet marsi vie një herë në vit, dhe jo qdo ditë.
Kjo fjalë i preu dilemat e dyshimit, shpendi mbështeti kokën në murin e bardhë të dhomës, që ngrihej pas tijë, Shpati i lidhi duart për rreth gjurit të vetë, ndërsa Sharri s'po fliste fare, dukej se të gjithë po e vrisnin mendjen tek zgjidhja më e mirë për aksionin.
- S'u kthye ende Graniti, - e pyeta Shpendin, që herë herë vezhgonte kah dritarja me shikimin për gjatë rrugës.
- Vetëm sa s'ka hyrë brenda, ma preu ai, - që shikimin e kishte përqëndruar përtej dritares.
Një kërcëllimë e lehtë e portës së oborrit, dhe ca hapa të lehta përpjetë shkallëve, e përcollën hyrjen e Granitit, në dhomën ku po pritnim. Dukej fare i zbehtë, një brengë si duket po i brente buzagazin e tijë që e kishte gjithmonë.
- Erdhe Granit?,- i thashë
Ofshau njëherë, dhe u ulë pranë derës ku zakonishtë ulej.
- ç'kemi në teren?, - e pyeta
Punët jo edhe aq mirë, - tha; lëvizjet jan shtuar nëpër fshat pastajë edhe kjo hënë, se ç`na është bërë sherr sonte, ndërsa komunistët ende po mbajnë mbledhje në zyrën e fshatit, isha në vëzhgim edhe atje, nga prapa zyrës ku po mbanin mbledhje arrita ta dëgjojë edhe këtë; sonte duhet të rrimë të gjithë të zgjuar dhe të ruajmë fshatin, në secilën lagje duhet të ruani nga dy dhe të gjendeni në qdo qoshe të sajë, ata nuk duhet të na njollosin neve, emrin e partis sonë, të shtetit. në mos të ndodhë që nesër fshatin ta kemi të mbushur parolla apo pamflete, sytë e juajë sonte duhet të jenë bërë katër që të mos u shpëtojë asgjë, ndërsa elementët e dyshimtë dhe shtëpitë e “nacionalistëve” të jenë në shënjestër të syrit tuajë çdo çastë. Ata nuk do të jenë të qetë, do të përpiqen të na njollosin përsëri, sikur qdo vitë në këtë kohë, por vigjilenca e juajë kësaj radhe duhet të fitojë mbi ta, po i kapëm, të gjithë do të përfundojnë në burgë, ndërsa për këtë do të jetë mirnjohës edhe lidhja socjaliste në Prishtinë dhe ajo në Beograd, kështu po u fliste kryetari i tyre, më tepër nuk qëndrova, sepse qdo qastë ata mundë të dilni nga mbledhja.
- Dhe ti për këtë u shqetësove kaq shumë? - foli me humor Sharri.
- Mor, sonte do ti zbukurojmë shtëpitë e fshatit, se s'bënë, që nesër ato të duken më të bukura, do ti skuqim ato me ngjyrat më të bukura që i ka kosova, kështu e donë marsi i pranverave të kuqe, - ndërpreu Shpendi.
- Unë nuk u shqetësova për ta, me helmin e tyre jemi mësuar qdo ditë e natë, por kjo hënë q'mu ka veshur sonte mbi fshatë si për inatë.
- Shpati spo fliste fare, dukej se zemrimi i kishte hipur në maje të hundës, dhe sikur donte që detyrën e vetë, të zgjohej dhe ta kryente menjëherë.
- Edhe kjo punë do bëhet, do bëhet se s'bënë, nesër kosova ka festë, ka përlindje, ka përvjetore dhe marset e pranverave të kuqe të demostratave do të kujtohen, do të jemi të mundur, po dështuam, kjo punë do të bëhet që tani, - thashë me zemrim, do ta bëjmë të gjithë së bashku, e nesërmja duhet të na gjejë edhe më të vendosur në idealin tonë. - Traktet që duhet të shpërndahen, janë të gjitha gati, ato do të hudhen nëpër oborret e shtëpive të fshatit aty ku ka mundësi, të ngjiten nëpër dyer dhe mure aty ku është mëse e përshtatshme, edhe ngjyrën gati e kemi, nga një litër dhe ga një brushë do ta marrim, Shpendi, Shpati dhe unë. Fshatin do ta ndajmë në tri pjesë dhe nëpër muret që i dini ju më së miri, se janë të dukshme dhe fasada të bukura, të shkruhet me shkronja të mëdha, sa jemi ne vetë në kyembë;Kosova Republikë. Dhe pasi ta kemi përfunduar aksionin, do të shpërndahemi secili nëpër shtëpitë tona. Keni kujdes në gjurmë, në rroba dhe gjithqka tjetër që mundë të krijojë mundësi dyshimi tek armiku. Dita e nesërme duhet të na gjejë me rroba tjera. Mundohuni të jeni sa më të pa dukshëm këto ditë dhe sa më konspirativ me masat. Kjo do të ndodhë edhe në paralagjet e qytetit, dhe shokët atje jan vënë të gjithë në gjendje gatishmërie, kështu do ta kemi më lehtë të ia humbim gjurmët armikut.
- Mesi i natës kishte ikur ndërsa hëna po bëhej edhe më e shëndritshme mbi borën e sharrit që i mbulonte kodrat e Vërrinit m'at anë përballë fshatit, ndërsa rrugëve të fshatit ajo ndriqonte si një llampë neoni që nuk lenë qoshe pa depërtuar. Vetëm lehja e ndonjë qeni, aty këtu, e prishte qetësinë e asaj nate marsi.
- Koha ta shuajmë dritën tha Shpati, kështu mundë të japimm shkas për dyshim, pastaj dhe drita e hënës mjaftonë.
- Mirë thua, ju drejtova shpatit, është kohë gjahu tani dhe argatiët e dreqit, jaë në gjueti. Graniti që po rrinte ulur pranë derës, fare pa lojtur nga vendi e ngriti dorën e djathtë dhe prapa tijë e shuajti qelësin e llampës elektrike.
- Mirë ja bëre, - tha Sharri, kanë filluar të më djegin sytë nga shkëlqimi i sajë.
- Ndoshta nga pagjumësia, shtoi Shpendi.
- Ka mundësi, pohoi Sharri, këto ditë shum pakë kam pushuar, ditë shumë intenzive dhe me ngarkesë kamë jetuar.
- Ja ka vjedhur gjumin e dashura, e ngacmova Sharrin, sa për ta ndrruar atmosferën. Si duket ai mori veshë hilen e humorit, vetëm me një të qeshur lehtë e mbaroi dhe s'foli gjë.
- Po ne ç'presim tani? - pyeti Shpati, që nuk e nxinte vendi. Lëvizjet e tijë me kokë drejtë dritares, që të nxirrte shikimin përtej shpatit kah shkëlqente hëna, tregonin se ai sa ikte koha e bëhej më e pa durueshme pritja.
- Do të presim edhe ca, ndoshta edhe hëna do të dobësohet, por edhe rojet e natës, rreth mëngjezit do të jenë lodhur, të paktën kështu unë e parashikojë, dhe atëherë kur ata të tërhiqen nëpër shtëpit e tyre, duke menduar se gjithqka përfundoi, ne do të dalim në aksion.
- Përjashta po bënte qetësi, vetëm lehjet e qenëve shpërndaheshin në jehonë malit përtej që nga dritarja dhomës ku po rrinim, dukej si ë pëllëmbë të dorës. Herë pas here dëgjoheshin hapat e nënës në oborr, e cila kohë pas kohe nga meraku i djemve dilte dhe vëzhgonte deri në skajin e lagjes. Pritjes së bezdisshme në dhomë kishte rënë heshtja, jan qaste që nuk të lënë të qetë, të ngacmojnë, të nxitin që sa pë parë të dilet në aksinon, Shpatin s'po e zen vendi, Sharri duket më gjakftohtë ndërsa Graniti duhet të jetë i lodhur, nga një herë po dremitë në gjumë. Edhe mua nuk më nxë vendi, koha pritjes po më krijonë bezdi, ndërsa nata më duket shumë e gjatë. Nuk e di sa herë brend asajë nate nëna kishte dalur në oborr, dhe kishte vazhduar deri tek skaji i lagjes, dikurë edhe ishte shqetësuar se mos na kishte mashtruar gjumi. Hapat e lehta që po ngjiteshin shkallëve, i njihja mirë, ishin hapat e nënës, ajo ecë lehtë sa që mudë të thuash se nuk shkelë në tokë, sa lakmi ja kamë ecjen e sajë, dhe kur ja them. Më përgjigjet; a mos po më ndalë pesha biro, më thoshte. Derën e hapi lehtë dhe nëpër dritën e hënës që po hynte nga dritarja, shikimi i sajë po më kërkonte mua.
- Po ti ende s'ke fjetur o nënë, - i thashë, sa për të i lamëruar se unë isha i zgjuar.
- U bëra merak, thash se mos ju ka mashtruar gjumi, o birë, foli me zë të ulët dhe vazhdoi; jeni të ri, pastaj këto ditë edhe jeni lodhur shumë.
- Jo moj nënë jo, po ti shko tani dhe flejë, mos u brengos për ne.
- Ah, mor birë, ofshau ajo, - e mbylli derën dhe zbriti shkallëve teposhtë.
Nëpër atë dremitje të herë pas hershme, kishte vajtur vonë, një errësirë që e kishte kapluar dhomën, jepte shenja se drita e hënës kishte filluar të dobësohej, ajo po e humbte shkëlqimin si një kandili kur i shpenzohet gazi dhe fillonë të i dobësohet drita.
- Koha, - tha Graniti, që deri atëherë hiqej si i fjetur.
-Më duket se po, i thashë, hëna është dobësuar mjaftë, pastaj edhe mëngjezi po afronë. Të gjithë shokët zgjuar kishin qenë, dhe e kishin pritur me pa durim qastin për aksion. Detyrat i dimë sicili, mudohuni të jeni të pa dukshëm gjat aksioni, ndërsa lëvizjet duhet të i bëni jashtë fshatit deri në pikat e përcaktuara për parolla, mendojë se të gjithë i kemi të qarta detyrat që na presin. Asnjëri nga shokët nuk foli asgjë, u zgjuam të gjithë nga vendet ku ishim ulur dhe u afruam pranë flamurit në murë, gati të gjithë përnjëheri i vendosëm duart mbi të, dhe me betimin e dhënë, zbritëm shkallëve teposhtë. ë bodrumin e shtëpisë, secili nga shokët e mori ngjyrën e brushat, dhe traktet që duheshin shpërndarë.
- Ju priftë e mbara biro, u dëgjua zëri i nënës, nga njërri skajë i shtëpisë.
Pa e folur asnjë fjalë, të gjithë u shpëndamë drejtimeve nga i kishim caktuar.
Detyra që i kishim vënë vehtes u krye si ishte më ë miri, ndërsa brenda lëvizjeve tona nëpër fshatë, nuk pamë asgjë, ashtu siq e kishim planifikuar, rojet siq dukej ishin kthyer nëpër shtëpitë e tyre, mëngjezi i kishte lodhur, pastajë mendimi se gjithka përfundoi në rregull, i kishte mashtruar.
- Qenke bërë kuq me ngjyrë, tha nëna që kishte pritur në skajë të shtëpisë
- Gjithqka në rregull është, i thashë, për të ja larguar brengën, po ti tani merri kët rroba edhe këpucët dhe të gjitha hudhi në zjarrë, nuk duhet të kemi asnjë gjurmë brenda shtëpisë.
- Të nesërmen fshati dhe disa paralagje të qytetit, ishin skuqur me bojë, njerzit po gumzhinin grupe, grupe, ju lumtë dikush thoshte, po bukur e paskan qëndisur shtonte tjetri. Vetë antarët e partisë, të shqetësuar, shpërndaheshin turmave, dhe me dinakëri vëzhgonin lëvizjet e të rinjëve që po shikonin me admirim parollat nëpër muret e shtëpive të fshatit. Ndërsa policia që kishte ardhur në fshat, si e tërbuar po kryente ekspertiza të gjurmëve nëpër muret e shtëpive të skuqura nga dora e nëntokës kosovare.
- Më ka shpenzuar shumë ngjyrë ky murë, tha bojagjiu, tek po e shikonte atë, pastaj ajo ngjyra e kuqe në ka qenë e shkruar në murë, e ke parë me siguri, për këto pesëmbëdhjet vite sa ka qenë aty? nuk mbulohej lehtë.
- Edhe rrobat i paske prishur, - ja preva shkurtë.
- Më duhet ti hudhë edhe ato, - tha ai, është tharë ngjyra në to dhe nuk vishen më.
- Edhe ne dikur, i kemi hudhë nga një palë, ja përcolla me një të qeshur, po ti ja për ngjyrën dhe rrobat, është dhuratë e imja, fasada e kësaj shtëpie, le të shkëlqej edhe më bukur ajo sotë në liri.
- Gojë hapur mbeti bojagjiu prapa pasqyrës së veturës që po ikte teposhtë rrugës së fshatit, në drejtim të qytetit, të cilën po e ngiste Mërgimi i shoqëruar nga poeti.

Malësi e Vërrinit, mars 2000


http://www.metaforapoetike.de.vu/

TREGIM-Pamje e verdhë

Gëzim AJGERAJ

PAMJE E VERDHË

Sapo e porosita kafen e mëngjesit, erdhi lypësi i vogël. Në njërin skaj të Shatërvanit të qytetit, ku isha ulur , jo shumë larg kroit, një dorë e zgjatur kërkonte lëmozhë. Kurrë s'do të kisha pier kafe, vetëm të mos ta shihja atë dhembje të njomë. Atij çasti të mallkuar ta pija pikëllimin e asaj pamje të verdhë, skish me keq. Pikërisht atyre çasteve, rashë në amullinë e vargjeve Migjeniane, që nisën të rrjedhin një nga një. Është një ndjenjë e dhimbëshme kur i kujton; "Kafshatë që s'kapërdihet asht, or vlla, mjerimi, kafshatë që të mbetë në fyt edhe të zë trishtimi kur shef ftyra të zbeta edhe sy t’jeshilta që t'shikojnë si hije dhe shtrijnë duert e mpita edhe ashtu të shtrime mbrapa teje mbesin të tan jetën e vet derisa të vdesin". Është ndjenjë e dhimbshme, ti përjetosh ato. Aq më e dhimbëshme ti jetosh. Një përjetim i atyre çasteve, është një zgjim i dhimbshëm. Ndjenja humane që kurrë s'më kishte munguar nisë e zgjohet. O zot, thashë me vete. Një dorë e vogël që kërkon mëshirën e lëmoshës, i gëzohet humanizmit. Në tavolinë isha fill i vetëm. Kafeneja gumëzhinte bashkë me njerëzit që kalonin rrugëve të qytetit. Përtej vitrina të mbytura në shkëlqimin e arit. Zhurma makinash që shpojnë kupën e qiellit dhe këngët e muzikës pa nota. Xhami e kisha që ftojnë njerëzit në lutje. Në këtë farë përzierje kisha humbur i tëri. Shfletova gazetën, ta mashtroja veten me gënjeshtrat e politikës, por më dhimbënin sytë. Se si më ngelen ata sy të vegjël me atë fytyrë të verdhë e thatake dhe ajo dorë e vogël e zgjatur, brenda kujtesës sime. Nuk mundë të qetësohesha. Doja të shkruaja diç, por dora nuk më bënte. Lypësi i vogël, që shkonte tavolinë më tavolinë, ma kishte vjedhur disponimin e asaj dite. Pamja e tij e zbehtë më tërhiqte gjithandej nga shkonte. Çastet ishin ngrirë brenda dhembjes dhe zemërimit për kohën brenda të cilës përpëlitemi. Dhembja më kishte zbehur të tërin. Kafenë e piva bashkë me pelinit asaj dite plotë verdhësi.

Prizren, Gusht, 2005


http://www.metaforapoetike.de.vu/

TREGIME-Krismat e lirisë

Gëzim Ajgeraj


KRISMAT E LIRISË


VULLNETARËT

Thirrja e atdheut ishte shpërndarë në të gjitha skajet e botës, ndërsa pushkët e lirisë po thirrnin djalërinë shqiptare anembanë botës për t’ i dalë zot atdheut. Sepse dheu i Kosovës po digjej e përgjakej në çdo cep nga ushtria barbare e okupatorit serb. Shkrumbi e gjaku që derdhej damarëve të tokës sime e shpon dhembjen e çdonjërit shqiptar jashtë atdheut. Dhe djalëria militante tani po i ktheheshin atdheut, pushkëve të lirisë. Në korrik të nëntëdhjetenëntës i gjeti gati drejt Malësisë së Vërrinit. Gjithçka e kishin bërë gati, rrobat, armët dhe gjërat e tjera të nevojshme për udhëtim. Mëngjesi i së shtunës, i gjeti të zgjuar; gjatë tëtë natës ata nuk bënë një sy gjumë. Duam të çmallemi, thoshte Rexha, pastaj lufte është dhe kush e di a shihemi më, dhe nëse shihemi, vetëm në Kosovën e lirë. Kur i tha këto fjalë, sytë iu mbushen me lotë, vetëm në liri, shtoi Sabriu e Qaza që ishin bërë gati për nisje. Fokusi i kamerës, shënonte çastet e fundit të kujtimeve me vëllezërit dhe shokët në mërgim. Me t’u nisur shumicës iu mbushen sytë me lot, por secili mundohej të përmbahej përpara vullnetarëve të lirisë. Betimi në flamur, përpara nisjes, u dha forcë të gjithëve, ngaqë mu zemra e alpeve po niseshin trimat e atdheut me flamurin kuq e zi në gji. Televizioni zviceran shënoi edhe intervistën e parë publike.
Po shkojmë për të vdekur, tha Rexha. Për lirinë e atdheut, të djemve të Vërrinit shënuan fundin e nisjes së tyre vullnetare në rrugën e atdheut. Prapa tyre mbetën kujtimet e viteve në mërgim, që ndrynin në vete, duke u ndarë kush e kush me ata që kishin kaluar një kohë të gjatë; kish të atillë që nuk mund të rrinin pa qarë, në ndarje, por edhe gjatpëe rrugës. Atheu, megjithatë ishte pika më e dashur dhe vetëm ai mund t’ua lehtësonte dhembjen...
1998


PRITA

Kolona e të rinjve e kishte kaluar qindëshen, ndërsa karvani i kuajve mbi tetëdhjetë. Ajo zgjatej pa ndërprerë, derisa kolona me karvanin e kuajve kalonte fshatrave të Malsisë. Nata e qetë e verës së luftës, e shpërndante trokun e kuajve, nëpër pyjet që i visheshin bjeshkës përpjet dhe herë-herë ndihej ndonjë fjalë të ushtarëve, që bisedonin mes vete. Nëper këtë qetësi nate, hëna shpërndante dritën e saj bjshkëve, që ua ndriçonte rrugën ushtarëve të lirisë. Nga gumzhima e herëpashershme e zërave të tyre, prijësi i grupit kërkoi më tëpër qetësi, për shkak të përhapjes së zërave matanë shpatit, ku bënin roje kufitarët.
-Ju lutem për më tepër qetësi, tha ai. Sepse edhe ashtu troku i kuajve bënë mjaft zhurmë.
Një heshtje e plotë i kaploi të gjithë, vetëm troku i kuajve s'pushonte dot.
-Jemi grup i madh, foli ai përësëri, ka rrezik të na hetojnë.
Dikush pa i njohur rregllat e udhëtimit, e ndezi shkrepsën që të ndizte një cigare. Shkëlqimi i dritës u shpërnda mes grupit. Rafalet e rojave të kufirit, që u drejtuan nga grupi, nuk i dhanë mundësi asnjërit nga ushtarët as edhe komandantit që e drejtonte grupin për furnizim, për tërheqje vërejtje. Të gjithë bini për toke, u dëgjua një zë nga fillimi i kolonës. Vetëm kuajt që në lëvizje të pa- kontrolluara shpërndaheshin kodrave, ngelën në këmbë, ndërsa grupi i ushtarëve iu vesh kodrës. Krismat e armëve shpërthyen si një rrëbesh shiu, dhe përtej gjithçka pushoi.
-A jeni të gjithë?, tha komandanti.
Të gjithë ushtarët filluan t’ i tregojnë emrat, nëpër atë errësirë. Nuk mungoi askush. Vetëm disa kuaj të shtrirë që ende përpiqeshin lëvizjeve të fundit, nuk u zgjuan me dhe krismat e rojave të kufirit që nuk u dëgjuan më gjatë asaj nate. Grupi i furnizimit, e vazhdoi rrugën me betimin e dhën për sigurimin e armatimit, dhe mjeteve tjera për luftën çlirimtare.
gusht 1998


KUNDËRSULMI


Mëngjesi i gjashtëmbëdhjetë korrikut që kishte aguar plot shkëlqim, sapo kishte filluar t’ i ngrohte ushtarët që gjatë tërë natës kishin qëndruar nëpër pozicinet që e përkufizoin zonën e lirë të shpallur nga shtabi lokal i UÇK-së. Ata po i gëzoheshin ditës që po agonte plot diell e shkëlqim, gëzimi i tyre shihej buzëqeshjeve dhe ndonjë shakaje që e bëni me njëri-tjetrin. Lufta tanimë ishte bërë pjesë e jetës së tyre, ndërsa armët krahut pjesë e trupit të tyre. Pozicionet që e përkufizonin zonën e lirë, ishin stëpitë e tyre pa kulme ku e kalonin pjesën me të madhe të kohës në gjendje gatishmërie, gjatë gjithë kësaj vere. Ishte kjo përditshmëria e jetës së tyre nën emri e luftëtarit të lirisë. Zhurma e blindave të armikut, prishi qetësinë e ditës që sapo kishte filluar, ato po marshonin në drejtim të pozicioneve që e përkufizonin zonën e lirë.
- Po vijnë taket armike, bërtiti komandanti i kompanisë. Të gjithë nëpër pozicione, në gjendje gatishmërie, urdheroi ai.
Dhe e nxori radiolidjen ga rripi që e mbante lidhur për beli, për të lajmëruar komandën e shtabit për rrezikun e mundshëm të ndonjë sulmi.
- Komanda, komanda, u degjua zëri i tij. Artileria armike po marshon drejt nesh, e përcolli zërin përmes radiolidhjes.
- Këtu komanda, u dëgjua një zë, nga brendia e radiolidhjes dhe vazhdoi: Nëese hyjnë brenda vijës së kuqe që na ndanë me ta, hapni zjarr, derisa të vijnë përforcimet. Ede pa përfunduar fjalët që vinin nga komanda, një rrëbesh plumbash e ngriste dheun përpjetë përgjatë vijës së pozicineve, ku qëdronin ushtarët e lirisë.
- Kundërzjarr, tha komandanti i kompanisë.
Dhe plumbat vërshuan nga të gjitha anët e maleve që ishin nën mbrojtjen e ushtarëve tjerë. Dy nga ushtarët e armikut, që i përcillnin blindat nga anash ranë për toke. Matanë dukej vetëm zjarri i plumbave që s’i ndaheshin blindës dhe dheu që ngritej nga rrëbeshi.
- Jepni, trima, i inkurajonte ushtarët komandanti. Zjarrin mos e ndalni.
E gjithë bjeshka villte zjarr, në ndihmë ishin vënë njësitët që i prinin kompanisë, që i mbronte nyjet e rrugëve që shpienin në brendinë zonës. Ndërkaq kënga që kishte filluar, u jepte fuqi edhe më tepër utrimave të lirisë. Snajperisti që qëndronte pranë komandantit , nuk fliste dot asnjë fjalë, as këngën nuk e përcillte; ai ishte përqëndruar prapa dioptrisë së dylbisë që e mbante mbi pushkë, dhe i vëzhgonte lëvizjet armike matanë përroit, që e ndante vijën e luftës. Lëvizjet e tij të vogla, hetoheshin në majën e pushkës nga armiku matanë bregut. Komandanti i kompanisë, pasi e zbrazi një karikatore kundër armikut, e ktheu kokën nga e djathta dhe shikoi njëherë nga ai, nuk foli asnjë fjalë, sikur e kutoi se fjalët ndoshta do t’ia prishnin qëtesinë e tij përpara gjuajtjes. Gjithçka e mbylli në heshtje, deri sa armës se tij i ndërroi karikatorin dhe e vendosi armën mbi dheun, që i mbulonte ata përpara pozicioneve, edhe gjuajtjet i ndali, e dinte mirë, se atij i duhej qetësi dhe koncentrim në pikën e shenjestrës që vështronte. Një krismë e hollë që doli nga arma e snajperistit, mbi blindën që villte plumba në drejtim të pozicioneve të ushtarëve tanë, rrëzoi siluetën mbi blindën armike, dhe të gjitha krimat nga pala armike pushuan. Paniku që kaploi armikun, krijoi rrëmujë në palën armike, dhe artilerinë e tyre, që filluan të zbrapseshin, tek po i tërhiqnin zvarrë dhe dy trupat e ushtarëve të tyre të rënë prapa blindës.
- Të ndalet zjarri, dha urdhër komandanti. Kurseni municionin.
Dita e kundërsulmit rrodhi brenda gëzimit të fitores mbi armikun, dhe përgatitjes për beteja të reja.
korrik 1998


ÇLIRIMTARËT


Dritëdielli sa po i shpërndau rrezet, mbi malet e mbuluara me borën e fillimmarsit që shkrihej ngrohtësisë së pranverës që po vinte. Komandanti i kishte rreshtuar ushtarët e tij dhe po u caktonte detyrat e ditës që po fillonte. Ai po e kontrollonte gatishmërinë e secilit nga ushtarët dhe gjendjen e tyre fizike, ndërkaq për peshën e detyrave që do t’ ua ndante nuk ishte edhe aq problem. Ndërkaq, ata që gjatë tërë natës kishin bërë roje, duhej të zëvendësoheshin për të pushuar ca natën. Një zë që erdhi nga fundi i fshatit, e tërhoqi shikimin e të të gjithë që i pritnin detyrat, ndërsa komandanti bëri disa hapa mbrapa dhe shikimin e përqëndroi tek vasha që po vinte drejt tyre. Kurioziteti e ngacmonte, ndërsa ajo gjithnjë e më tëpër i afrohej shtëpisë kazermë, ku ishin të vendosur ushtarët.
-Çka ndodhur? thirri me zë të lartë komandanti, kurse jehona e zërit u shpërnda teposhtë grykës prej nga lidheshin rrugët e fshatit. Ajo nuk po mund të përgjigjej, lodhja ia kishte marrë fuqinë, dhe me dorën që e shtrëngonte gjoksin, mundohej të ruate frymmëmarrjen, që ia kishte shpejtuar vrapi.
-Po vijnë ushtria armike, me tanke e blinda, erdha t’ju lajmëroj, mezi i nxori fjalët ajo. Ju lutem, më jepni dhe mua një pushkë, iu drejtua komandantit. –Të gjithë nëpër pozicione dhe detyra urdhëroi komandanti, ndersa ti, iu drejtua vashës, ke bërë punë të mirë për lajmin e sjellë. Tani tani do të isha lutur të largohesh nga zona, sepse këtu do të këtë luftë.
-Më vjen shumë keq që duhet t’ ua kthej urdhërat, por unë kam ardhur të luftoj bashkë me ju. Ju lutem me jepni një pushkë.
Komandanti duke e parë këmbëngultësinë e vashës, i zgjati automatikun që e mbante në dorë.
-Ja ia automatikun tim dhe këta karikatorë me fishekë. Ajo rrëmbeu armën dhe u nis vrapë drejt pozicioneve nga shkuan ushtarët tjerë. Krismat e tankeve armike të drejtuara në drejtim të pozicioneve të UÇK-së paralajmëruan fillimin e luftës së asaj dite të përgjakshme. Lufta s'pushoi deri në mesin e natës që erdhi. Deri në plumbin e fudit luftuan tre njësitet kundër tremijë e tetëqind ushtarëve dhe arltilerisë armike në mbrotjen e trojeve stërgjyshore. Borën e pranverës e mbuloi gjaku, ndërsa rënia e tyre me shikimin kah dielli, e solli pranverën e lirisë në Kosovë.
1999


ARTA RANË ME KËNGË NË GOJË


Krismat e armëve mbyteshin jehonës që e përcillnin bjeshkët përreth fshatit. Ndërsa lufta që po vazdonte pa ndërprerë, mbillte vdekje kudo. Rruga e lirisë, e zgedhur nga ushtarët trima që luftonin për çlirimin e atdheut, hapej shkëlqimit të tyre nëpër vijat e frontit, kundër pushtuesit.
-Zjarr thirri komandanti, derisa hodhi bombën, në drejtim të tankut të armikut serb, që po u afrohej pozicioneve. Gjithçka u mbulua në flakë; tanku dridhi tokën rreth pozicioneve; jehona e krismës ndërkaq mbushëlloi malet. Kënga që buronte nga zëri i hollë i komandantit, vazhdoi pas jehonës së krismave. Ndërsa vargu: “Bini djema gjithë sa jemi, luftën mos me e ndalë”, u shpërnda pareshur tek ushtarët e lirisë, të cilët e përcillnin nga goja e tyre, bashkë me krismat. Dhe vargu i këngës vazhdonte: “T'gjithë së bashku për atdhe, jetën kem me dhanë”. Mesit të krismave të pushkëve, kur jehona e tyre tretej në zemrën e maleve, ritmi i këngës përhapej me jehonën e valeve që mbushëllonin malësisë, dhe me vete bartnin moralin e lartë të forcës dhe të luftës për lirinë e atdheut. Dhe kënga s'ndalej, buqimës së krismave të pushkëve, që e përcillnin ritmin e saj. E tërë ajo ditë pranvere me malet e veshura me borë, e treti këngën dhe gjakun, të atyre, që i falen shkëlqimin atdheut.
Malësi e Vërrinit, 1999


TROLLIN NUK E LËSHOJ


Ditën kur e arratis pyllit përpjetë mendoj me vete se bota u rrotullua e ra mbi të, ndjehej shurdhër nga zhurma e artilerisë së akupatorit që granatonte pandërprerë shtëpitë e fshatit. Ktheu, edhe njëherë shikimin mbrapa e me vete tha: “Tërë jetën punova e për pak minuta m’i mori të gjitha zjarri”. Më tej jehona e krismave shpërndahej shpatit përpjetë si një rrufe, që mbytej brenda tymnajave të zhurmës së zjarrit, e atij i dukej sikur i vlonte truri nga ato krisma. Jeta s`qenka asgjë, më mirë do ta pija helmin sesa të largohem, tha me mllef.
- Unë do të kthehem, iu drejtua plakës, nuk me bëjnë këmbët, pastaj ç`më duhet jeta mua, më mirë të vdes në oborrin tim, sepse aty edhe vdekja ka kuptim, ndërsa shikimi i tij tretej andej nga tymi i kullës matanë shpatit. Këmbëngultësia e tij ishte më e fortë se sa kërkesa e plakës, që e shoqëronte gjatë kthimit. Kanë një besë këto troje, tha me vete, po ku më zuri në këtë moshë kjo e mallkuar luftë, e ngushlloi veten. Mosha që ia kishte përpirë fuqinë i shihej kudo rrudhave të ballit të tij, dhe duarve, ku shtrëngonte shkopin, që shpeshherë e quante këmba ime e tretë. Ndërkaq, lutja e tij ishte që plaka të vazhdonte rrugën me gratë dhe fëmijët e tjerë drejt malit. Mirëpo ai e mori vetëm një përgjigje : “Unë nuk të lë vetëm, do të vdesë me ty”.
Kthimin drejt lagjes që po i dilte flaka nga të gjitha anët, nuk e dinte as vetë sesi e kishte bërë, vetëm fati e kishte shpëtuar nga granatat që binin pandëprerë. Pastaj hyri në bodrumin e shtëpisë, që po i dilte flaka në katet e sipërme dhe nga dyert e dollapit në murët e shtepisë e nxori armën e tij, që e kishte ruajtur me dekada. Prapë të erdhi dita moj e uruar, përshpëriti tek po e rretullonte në dorë, ty dhe mua s`na hiqet qafesh ky armik, e dinë ti mirë çfarë do ai. Për një çast iu kujtuan vitet e rinisë, kur ishte luftëtarë i ballit, kujtoi ato vite dhe mallkoi kohën, që kishte rrjedhur pas asaj lufte, mallkoi tradhtitë që ishin bërë, komunizmin dhe mirë që erdhi kjo ditë, fliste me vete. Doli në oborr dhe me mllef, tha se këtu do ta presë hasmin.
- Nuk kam ku të shkoj nga këtu, tjetër shtëpi s`kam as tjetër atdhe.
Plaka ndërkaq mundohej ta shuante zjarrin me ca kova ujë .
- Lëri të gjitha, moj plakë, ato do të digjen se do të digjen.
Dhe ditët e qeta që kishin rrjedhur më pas, përpara trupit të kërrusur të plakut mbi armën e tij, i kishin gjetur edhe dy policë të armikut të shtrirë për toke, në oborrin e shtëpisë.
1999_


http://www.metaforapoetike.de.vu/

TREGIM-Krimineli

Gëzim AJGERAJ

KRIMINELI

Ishte dita e dytë e sulmeve të ushtrisë së tij mbi katundet shqiptare në Vërri. Pikërisht asaj paraditeje po fillonte misioni i tij. Mbi një uniformë të zezë ushtarake, mbante të veshura një përparëse të bardhë që e mbante të lidhur për rreth qafe dhe shtrihej gjoksit të tij deri nën gjunjë. Ishte një përparëse që i gjasonte atyre të kasapëve që thernin kafshë nëpër mishtoret e tyre. Hë, hë, pikërisht një tillë e mbante ushtaraku i ushtrisë serbe , tek po ecte prapa një grupi paramilitarësh që po hynin nëpër shtëpitë e katundit të braktisur. Gjithçka përkonte me një luftë që zhvillohej diku kodrave mbi katunde, por ajo çka po ndodhte në katund ishte e tmerrshme. Pikërisht pas pushimit të krismave nga artileria serbe mbi katund, filloi krimi. Uniforma të përziera, të zeza e të gjelbërta në të mbyllët, po hynin shtëpi në shtëpi. Prapa u shkonte njeri me përparësen e bardhë deri nën gjunjë. Në duar mbante dy thika të gjata që afërsisht i gjasonin gjysmës së atyre thikave që bartnin samurajët japonez. Herë herë, fërshkëllima e tyre, kah i fërkonte njërën me tjetrën, shpërndahej trishtueshëm prapa shokëve të tij deri në brendinë e koridoreve të shtëpive të braktisura. Kjo u jepte kurajo ushtarëve që hynin shtëpi në shtëpi, për të kontrolluar nëse dikush kishte mbetur brenda tyre. Ti plak, ç'bën këtu?, përjashta, - u dëgjua nga brendia e një shtëpie të vjetër, zëri i ushtarit me të veshura të gjelbërta në të mbyllët, dhe me një pushke që e mbante gati për ta shkrepur. Një plak plisbardhë, i thyer në moshë, doli nga brendi i shtëpisë dhe u gjend përpara njeriut me dy thika në duar. Askush nuk i pa lëvizjet e njeriut me thika në duar, vetëm atëherë kur trupi i plakut u kërrus përpara derës së oborrit, njeriu me përparësen e bardhë, po i lëmonte njëra me tjetrën dy thikat e mbytura në gjak. Currilat e gjakut, nga trupi i shtrirë përpara pragut të shtëpisë, morën rrjedhën oborrit. Kështu do të ju therrim të gjithëve, kishte thirrur njeriu me përparësen e bardhë dhe me thikat në duar dhe kishin vazhduar shtëpi më shtëpi nëpër lagjet e katundit teposhtë. S'dua të ju tmerroj, nëse ju tregoj për secilin krim veç e veç, veç se krimi që kishte ndodhur në katund, kishte tmerruar njerëzit që i kishin mbledhur trupat e coptuar të shqiptarëve, nëpër votrat e tyre. Kullat ishin larë me gjak, nga dora e njeriut me përparësen e bardhë dhe me dy thikat në duar. Radha është e jotja plak, i kishte thënë babait dhe katërmbëdhjet pleqëve tjerë të zënë rob, në qendër të katundit. Luftoni me ata në male, jo me pleq e plaka, - kishte thënë plotë mllef, plaku plisbardhë. Vetëm një urdhër që i kishte ardhur atyre çasteve nga komandanti i njeriut me përparësen e bardhë dhe me thika të përgjakura; se gjendeshin brenda rrethit unazor të armikut dhe se këta pleq do të përdoren si mburoja, e kishte shpëtuar babain nga ajo dorë krimineli. Me terrin e zi të natës, krimineli dhe ushtarakët e tij kishin ikur veriut të zi, ndërsa kullat në katund ishin mbytur në plagë e gjak.

Malësi e Vërrinit, 1998

http://www.metaforapoetike.de.vu/

TREGIM-Gjaku

Gëzim AJGERAJ

GJAKU

Nën ankthin e dy djemve nëpër vijat e frontit të luftës, nëna e kishte marrë lajmin e vrasjes së gjyshes. Në një skaj të qytetit P, ku ajo ishte e strehuar nga flaket e luftës, jo shumë larg zonës së luftimeve, e kishte marrë lajmin e dhembjes. Ishte ende luftë, dhe brenga pe djemtë e sajë në vijat e zjarrit e gërryente. Ishin ditët dhe netët e ankthit të madh. Lajmet nga fronti vinin, se behej luftë për jetë a vdekje. Kishte ikur dita e katërt e asaj mizerje të madhe. Pikërisht asaj pasditeje, erdhi lajmi i zi. Gjithçka e kishte menduar atyre çasteve. Edhe vrasjen e mundëshme te djemve që nuk kishte asnjë lajm, apo edhe të rinjëve të fshatit kah luftonin nëpër vijat e frontit. Por vrasjen e gjyshes, nuk e kishte besuar kurrë. Dhembja e atyre çasteve, ia kishte vjedhë fuqinë. Një dhimbje plotë me plogështi e kishte pushtuar. Kujtimet bashkë me dhembjen për nënën, ishin mbytur në lot. Unë do të shkoj, - kishte thënë nëna atyre çasteve. Dhe kur e kishin pyetur; ku?. Tek nëna, - u kishte thënë dhe nuk kishte mundur ta ndalte kush. Pas disa orëve ishte gjendur pran varrit të sajë, të cilin ishin duke mbuluar ca bashkëfshatar. Lotin dhe forcën, atyre çasteve i kishte bëre bashkë. Tymit dhe flakës së kullave të Gjeqit, që po digjeshin, kishte arritur deri tek votra e shkrumuar, e fëmijërisë së sajë. Gjithçka e kishte shkrumuar flaka e luftës, pos mureve të gurta dhe gurëve të përgjakura të oborrit. Një krua gjaku kishte rrjedhur mbi kalldërmin e oborrit. Rrjedha e sajë ishte shtrirë teposhtë drejtë *rekës së vogël, që kalonte pranë shtëpisë. Lotët i shkonin teposhtë fytyrës, sa që gjakun mbi gurët e oborrit dhe mureve të shtëpisë, nuk mundë ta dallonte me hirin e flakëve të kullës. Ndiente një dhimbje të madhe, sa që vajet e saja s'pushonin. Gjaku i shtrirë oborrit, e trazonte. Nuk dua të shkelë askush mbi gjakun e sajë, kishte përshpëritur me vete dhe kishte mbushur ca kova uji nga *reka e vogël. Edhe gurët mundë ti shkulje nga oborri atyre çasteve, por gjaku i tharë i gjyshes, nuk shkulej. Ai i gjasonte rrënjëve të futura thellë nëpër gurët e oborrit dhe nuk lahej nga aty. Loti i nënës dhe gjaku i tharë i gjyshes së vrarë, ishin bërë bashkë. Është një sagë e madhe për ti thënë të gjitha. Terri që kishte filluar të binte pranë kullës së shkrumuar, ditën po e nxinte plote trishtim e plagë. Katundi kishte rënë në heshtje dhe po i numëronte varret e ditës që po ikte. As gjyshja më s'do të kthehet për ta ndezur oxhakun e votrës që kishte mbetur në këmbë, pranë kullës së rrënuar. Një natë plotë dhembje e trishtim po fillonte për nënën time, pranë gjakut të gjyshes.

Gjeq (Jeshkovë), 1999


http://www.metaforapoetike.de.vu/

Tregim-Bibloteka

Gëzim AJGERAJ

BIBLOTEKA

Lajmi për djegien e Malësisë, ra si rrufe. Nga një sulm barbar, që e bëri okupatori, në anën jugore të qytetit P., mbi disa katunde shqiptare, atdheu sërish u pergjakë. Ç'logjik mundë ti pjellë ato krime, pos barbarit të ardhur nga veriu i zi. Atyre vrasjeve, masakrave e djegieve kishte nisur shtatori. Ishin vrarë fëmijë, gra, pleq e plaka. Ishin vrarë edhe shumë te rinj në mbrojtje të kullave stërgjyshore. Armiku nuk i kishte kursyer as edhe kafshët. Ishin djegur shtëpi e biblioteka. Fusha e male shkrumë e hi. O zot, ç'mizerje. Në çastin kur erdhi lajmi, mu kujtua malësia, lagjia ime e dashur, shtëpia. Për një qastë një dhimbje më trazoi. Jo se më dhimbsej pasuria, larg asaj. Të gjitha ia kisha falur atdheut dhe luftës për liri. Në ato qaste, flaka e qiriut përpara meje, ma kujtoi flakën e kullës. Ta imagjinoj dosido djegien e sajë, nuk është e mundur. Ta fshij nga kujtesa, diç po digjet brenda meje. Si ta ndalë këtë zjarr. Flaka e librave shpërthente përtej mureve të kullës. Thyente dritare e kulme dhe ngjitej qiellit përpjetë. Ajo përbinte pa mëshirshëm shkronja e fjalë. Gjithçka e bukur brenda librit shkrumosej në hi. Digjej Buzuku, Barleti, Naimi, Fishta, Migjeni, Lasgushi, Kadareja, Agolli, Shekspiri, Niqe, Gëte, Tolstoi, Cvajgu,... një botë e tërë. Si ka mundësi që brenda një ore të shkrumosen tridhjetë vitet e krijimit të bibliotekës. Jam unë që po trilloj apo dora barbare që bëri shkrumë e hi. Lajmi për vrasjen dhe djegien e gjyshes në kullë, që erdhi atyre çasteve më tmerroi. Ca pika lot më turbulluan sytë e mi sa, sa që më duhej se po vërbohesha. Dhimbja i kishte prekur majat, sa që flakët e sajë s'shuheshin dot. Çaste të kobshme e të dhimbshme sa që nuk mundë ti përshkruaja më. Mylla librin e kujtimeve bashkë me dhembjen e kobit te asaj dite. Flaka e kriminelit nuk ka mëshirë as për librin, fatmirësisht fuqia e tij e ka një funde.


Shtator 1998, Zvicër

http://www.metaforapoetike.de.vu/

POEZI- Udhëve të mia

Gëzim Ajgeraj

UDHËVE TË MIA NDJEJË
NOSTALGJI PËR TY
(Qytetit tim)

NOSTALGJI

Qiellit tënd
nostalgjia bjer si pika shiu
e shtrohet shtatit tënd
si fllad lumbardhi
shesheve tua

seq më mungon
në këto udhë
ikje
e më fton
në sedrën tende

UNË VAZHDOJ TË TË DUA

Ti vazhdon
të më presësh
ikjen time
e dogji malli
pa ty

më merrë njëherë
në gjirin tënde
në ngrohtësinë tende
që ta shijojmë
dashurinë

TANI MË

Nëpër këtë udhëtim
kthehem i shpalosë ditët
kur ishim bashkë
me serenadat e verës,
aromën e zambaqeve të tua
e këngën e lumëbardhit
tek e shoqëron nën kala
mbrëmjen tone

Tani më
ato janë bërë etje
i mbyti malli
i mbrëmjeve pa ty




PËR SONTE

Sonte e ndaj
vetëm një dëshirë

Të jem
pranë shesheve tua
e me gotën
e mallit tone
ta shtrydhim deri në
pikën e fundit
etjen e mallit tonë
buzë shadërvanit

SHPRESA MË MBANË

Vitet po ikin
pa njëri tjetrin

Shpresa më mbante
se një ditë
do të jemi bashkë
e ta djegim
këtë mallë
të udhëve të mia


Dashuria për ty
fle thellë në shpirtin tim

VAZHDOJ TË TË DUA


Unë vazhdoj të të dua
me afshin e parë
tani kur pranvera
i trazonë kujtimet
nostalgjia të të kem pranë
më ka pushtuar

etja u dogj mallit për ty
nëpër këto udhë të mia.

22. 3. 2006, Zvicër

http://www.metaforapoetike.de.vu/