Gëzim Ajgeraj
http://www.gezimajgeraj.blog.com/
http://www.metaforapoetike.de.vu/
Pavarësia krijuese dhe hapësira e autorit në shoqëri
PAVARËSIA KRIJUESE
Se krijimtaria është një çështje individuale dhe e pavarur, kjo dihet. Për ta ruajtur atë pavarësi, krijuesi nuk duhet të jetë i prirë apo i imponuar nga ndikimet e jashtme, apo edhe nga ato të brendshme që mund të lindin ndonjëherë, sepse do të çonin në dëm të veprës së krijuar. Ndikimet e jashtme mund të jenë të shumëngjyrshme nga të cilat do të njollosej vepra e krijuar. Ato mund të jenë: ndikime grupore, klanore, partiake, etj. Në ndikimet individuale që mund të lindin te krijuesi, mund të jenë: simpatia, urrejtja, interesat individuale, etj. Të gjitha këto që i përmendëm, në kuptimin negativ do të ndikonin në dobësimin e qëllimit dhe ruajtjes së pavarësisë krijuese. Ekzistojnë edhe elemente tjera që mund të nxirren brenda kësaj hapësire, por është shumë e rëndësishme që krijuesi të ruhet nga këto ndikime. Ai duhet ta ndërtojë hapësirën krijuese jashtë këtyre kornizave, brenda një vizioni më të gjerë nga i cili nuk duhet të ndahet asnjëherë. Këto ngacmime negative mund të jenë të përkohshme, ndërsa vepra e krijuar mund ta ruajë përjetësinë. Është edhe një element shumë i rëndësishëm, nga i cili fillojnë të gjitha këto çështje. Pastërtia shpirtërore është faktor kyç për ndërtimin e personalitetit krijues, sepse prej aty do të niset misioni i veprës, se çfarë pavarësie dhe vlere do të ketë një vepër. Se sa do të jetë në gjendje krijuesi ta ruajë atë pavarësi, këtu lidhet i gjithë problemi. Pra, për ta ruajtur pavarësinë krijuese, krijuesi nuk duhet të udhëhiqet as nga parimet e sëmura individuale që mund të ekzistojnë në qenien njerëzore, e as nga përpjekjet grupore apo klanore të cilat reflektojnë rreth tij. Në një kuptim më të gjerë, krijimi i dedikohet dikujt, por ai duhet të ketë hapësirë të gjerë e të pavarur ku gjithmonë do të fitonte arti. Në këtë rast, edhe krijuesi, por edhe vepra e krijuar, do ta reflektonte vetë hapësirën dhe pavarësinë krijuese, nga e cila s'do fjalë se do të rridhte suksesi.
HAPËSIRA DHE MUNDËSITË AFIRMATIVE TË KRIJUESIT NË SHOQËRI
Hapësira dhe mundësia afirmative e krijuesit, është një çështje në vete brenda së cilës shpesh sillet suksesi dhe mossuksesi i krijuesit në shoqëri. Pra, suksesi varet nga rrethanat dhe zhvillimet brenda një shoqërie të caktuar. Këtë e themi duke pasur parasysh hapësirën krijuese që mund ta përcaktojnë faktorët e zhvillimeve politike brenda një sistemi të caktuar në shoqëri. Nëse krijuesi është i prirë ta thotë mendimin e lirë të tij, por që nuk i përshtatet një zhvillimi politik në kohë të caktuar, hapësira e tij është e kufizuar. Kjo ka ndodhur shpesh në sistemet moniste, por për fat të keq, pasojat e këtilla po barten edhe në sisteme me mëtime demokratike. Me një fjalë, krijuesi gjithmonë duhet të jetë i prirë nga një parandjenjë e krahasim me kohën, dhe ndodh shpesh që hapësira e tij të jetë e ngushtuar nga çështjet e mospërshtatjes me kohën, apo moskuptimit të drejtë të tij. Brenda kësaj hapësire të ngushtuar, gjithmonë dëmtohet fjala e lirë. Dhe, nëse ky mendim i lirë që duhet t'i paraprijë krijuesit, nuk i përshtatet kohës, sistemit, grupeve, apo klaneve që i kanë në dorë institucionet e caktuara në shoqëri, mundësitë e tija për afirmim, do të hasin gjithmonë në pengesa. Pra, në këtë rast, mundësia për afirmim, përsëri ndihet brenda grilave. Kjo siç e thamë më lart ndodhi gjatë sistemeve moniste kur individë të caktuar u gjendën në ballë të institucioneve që i shërbenin shtetit, e jo interesave të popullit. Krijuesi duhet të jetë i përcaktuar t'i shërbejë letërsisë e cila i detyrohet kombit. Ndërsa jo gjithmonë pushtetet i shërbejnë atij. Në këtë pikë, hapësira afirmative në shoqëri gjithmonë ngelet e cunguar. Në sistemet më të përtëritura, çështja qëndron pak më ndryshe, por jo edhe te vendet në tranzicion, sepse pasojat e një mentaliteti të caktuar kërkojnë kohë për t'u ndërruar. Mundësitë afirmative siç e thamë në shoqëritë më të avancuara, lidhen ngushtë me vlerat, interesat e shtëpive botuese të cilat pastaj, vënë në lëvizje gjithçka: reklamat, mediet dhe gjithë potencialin reklamues që do të krijonte hapësirë të gjerë në shoqëri. Në këtë drejtim, shpesh ngrihen edhe vlera. Shtrohet pyetja: si mund të ndodhin ato? Brenda një zhvillimi kohor, apo një ngjarje që e tërheq opinionin, krijohet një vepër që do t'i përshtatej kohës. Ajo mund të bëjë një bum në shoqëri pavarësisht nga vlera që ka. Raste të tilla kanë ndodhur, më pakë në letrat shqipe, por më shumë në atë botërore. Në fakt në vizion, ato krijime kanë rënë me rënien e interesimit për një ngjarje të caktuar. Kështu pra, brenda saj edhe nëse ka munguar vlera, bumi i kohës e ka ngritur, por kalimi i kohës e ka hedhur në harresë. Në këtë rast hapësira afirmative lidhet ngushtë me fatin e krijimit-veprës. Prandaj, krijuesi gjithmonë duhet të krijojë vlera, pavarësisht se brenda një kohe të caktuar i mungon hapësira. Kohët ecin, ndaj edhe kualiteti i veprës u qëndron atyre. Kjo ka ndodhur edhe në letërsi, edhe në art, pikturë etj, kur te shumë krijues, pas vdekjes së tyre, vepra e tyre ka arritur kulmin e hapësirave në shoqëri. Vlera e krijimit e gjen kohën dhe hapësirën vetë në shoqëri, pavarësisht se gjatë një kohe të caktuar ajo cungohet.
ROLI I INSTITUCIONEVE NË AFRIRMIMIN E KRIJUESIT
Kur flasim për krijuesin, parasysh gjithmonë e kemi veprën e tij. Kjo është e pandashme. Por, se cili është roli i institucioneve, qofshin ato kulturore, meditative apo edhe institucione shtetërore, pak a shumë u thanë edhe më lart. Megjithatë, disa çështje duhet të kapen më gjerësisht për ta qartësuar këtë çështje. Nga institucionet që u zunë në fjalë, do të fillonim me ato kulturore. Këtu mund të jenë: shtëpitë botuese, shoqatat e ndryshme, lidhjet e shkrimtarëve, klubet letrare, qendrat e ndryshme, etj. Të gjitha këto, kanë rol të rëndësishëm si në afirmimin e krijuesit edhe në degradimin e tij. Një krijuesit të ri, me siguri se do të i mungojë përvoja në hapat e para, pastaj gjithçka nuk mund të jetë e përkryer. Në këtë rast ai do të ndeshet që në hapat e parë me këto institucione, që kuptohet i ndërtojnë individët. Marrë me problematikën e çështjes, është shumë i rëndësishëm roli i këtyre institucioneve se si do të akceptohet krijuesi, vepra e tij. Këtu do të gërshetohen edhe interesat individuale të individëve që e udhëheqin një institucion. Përvoja e shoqërisë sonë ka treguar në praktikë, se jo gjithherë ka shkuar në drejtimin e duhur roli i institucioneve në afirmimin e një krijuesi. Kjo është përsëritur shumë herë për fat të keq te shumë krijues, të cilët kanë përfunduar nën pluhurin e kohës. Me një fjalë, ata janë persekutuar deri në ndjekje penale. Historia e letrave shqipe njeh plot këso raste, si këndej në Kosovë edhe në Shqipëri Për fat të keq, roli i institucioneve po vazhdon edhe më tej, jo me ato mundësi dhe ato premisa, por megjithatë, ka krijues që edhe sot e kësaj dite e ndjejnë veten të ndrydhur nga këto institucione. Po flasim gjithmonë për anët negative, sepse ato janë virusi që e dëmton fjalën e lirë, e që ne angazhohemi për një liri sa më të gjerë të krijuesit në shoqëri. Për fat të mirë, kjo nuk ndodh me krijuesit që kanë filluar të bëjnë emër, ose janë të afirmuar në shoqëri. Ata nuk janë të varur nga këto institucione. Kjo duhet të dihet botërisht, për arsyen se, krijimtaria është çështje individuale. Herët a vonë vepra e krijuar e gjen vendin e vet, pati o s'pati ndihmë apo pengesa. Çështja është pak e çuditshme, sepse në njërën anë po përmendim institucione të cilat ndërtohen brenda një shoqërie, për bashkimin e vlerave, afirmimin e tyre në shoqëri dhe më gjerë, thithjen e atyre vlerave dhe shumë detyra tjera që mund të kenë ato. Mirëpo, përvojat e zhvillimeve në shoqërinë tonë, brenda këtij gjysmëshekulli, kanë treguar se ka pasur institucione që kanë vendosur edhe në dëm të krijuesit. Kjo pikë e zezë është edhe esenca e problemit të cilin po e trajtojmë. Nga këto dobësi, duhet të mësojnë të gjithë individët brenda këtyre institucioneve vendosëse, se për hir të interesave të ngushta, smirës, interesave klanore apo edhe arsye tjera që mund të gjenden plot, vendosin në dëm të krijuesit. Brenda një kohe të caktuar, roli i tyre mund ta dëmtojë krijuesin, por jo përjetësisht. Kohët ndryshojnë dhe krijuesi i vendosur do ta gjejë veten në shoqëri. Do të jetë ai që do ta demaskojë kohën e ligësive, pastaj, kur flasim për pikëpamjet pozitive, për institucionet, mundë të ndikojë shumë në fillimet e para të krijuesit, deri sa ai ta gjejë veten në shoqëri. Në fund të fundit, lexuesi është ai që zgjedh dhe jo institucionet. Prandaj, krijuesi gjithmonë duhet ta krijojë pavarësinë e vetvetes dhe përmes veprës së tij, ta kërkojë rolin në shoqëri. Të gjitha këto që u thanë, kapin të gjitha nivelet e institucioneve. Megjithatë, kohët ecin siç ecën vepra e krijuesit, dëshira gjithmonë i qan hapësirat që mund të kenë qenë të mbyllura dhe, edhe pse me vështirësi, krijuesi e gjen veten e vet. Ku mbetet roli i individëve dhe i institucioneve?- Kjo është pasoja.
Krijimtaria si çështje individuale deri te rëndësia shoqërore
Mendoj se krijimtaria si çështje individuale, është e përcaktuar brenda një afati kohor, derisa, vepra e krijuar, e cilësdo lëmi qoftë ajo, është nga koha e krijimit të saj, deri te hapat e publikimit. Brenda këtij afati kohor, ajo (vepra) lind, zhvillohet derisa bëhet gati për publikim. I gjithë ky proces i takon individualitetit dhe në këtë rast, premisat e rëndësisë shoqërore zhvillohen vetëm në një drejtim. Ato nisen nga autori, i cili duhet të ketë parasysh rëndësinë shoqërore të veprës së tij. Pra edhe në këtë rast, edhe pse i takon individualitetit, autori gjithmonë duhet të ketë parasysh shoqërinë. Duke pasur parasysh këto elemente, përpara dalin edhe çështje tjera të cilat edhe më tej e tërheqin vëmendjen për kujdesin që duhet të ketë autori, nga kushtet dhe rrethanat që zhvillohen në shoqëri. Në këtë kontekst, nëse kihen parasysh kushtet dhe rrethanat shoqërore, në disa raste autori do të ndihet i shtrydhur, i përkufizuar, apo edhe vetë i censuruar, varësisht se cilat rrethana do të zhvillohen në shoqëri, qofshin ato të aspektit social, kulturor apo politik. Te ky i fundit, nëpër labirintet të cilat kaloi shoqëria jonë, duke pasur parasysh sistemet komuniste në gjithë Evropën Lindore, vijmë deri te mënyra e vetë censurimit të veprës së autorit, që në procesin e parë të lindjes së saj. Nëse do të jetë i përshtatshëm për shoqërinë, sistemin ose jo, ndryshe pas publikimit, autori duhej t'i bartte koncesionet. Prandaj, vetëdija krijuese e autorit duhet të ishte ajo që do ta vetëcensuronte veprën, për shkak të zhvillimeve në shoqëri. Këtu pra ngec çështja, se vizioni i krijuesit, duhet t'u prijë zhvillimeve shoqërore. Ai, në këtë rast do të ndihej i shtrydhur, i shtypur dhe i përkufizuar, të ecë brenda zhvillimeve në shoqëri. Për fat, jo edhe të gjithë krijuesit, u pajtuan me këtë. Përkundrazi, ata gjetën forma, metoda dhe rrugë në krijimin e një hapësire të gjerë, e cila do t'u prijë gjithë atyre zhvillimeve, që e shtypin fjalën lirë. Kjo ishte dikur, por me rënien e sistemeve, ranë edhe këto elemente që e përkufizojnë autorin. Gjatë trajtimit të këtij problemi, arrijmë edhe te roli i veprës në shoqëri. Në të shumtën e rasteve, krijuesit e veprave ishin ata që i thyen vizionet e përkufizuara brenda një kornize, siç ishte totalitarizmi dhe shpërthyen përtej tyre, duke aluduar në një botë të lirë. Mendojë se, është kjo vetëm një nga çështjet e shumta të ndikimit shoqëror të krijimtarisë. Pra, duke u nisur nga individualiteti e deri te rëndësia e veprës së krijuesit në shoqëri, është një proces i gjatë i cili duhet të kalojë nëpër disa faza.
NGACMIMI I MUZËS - FRYMËZIMI
Sentencat e çastit, perceptimet, emocionet dhe të gjitha zhvillimet që e rrethojnë autorin, kalojnë nëpër fazën e akceptimit psikologjik të tij, zhvillimit e deri te ideja e formulimit të mendimit për hedhje në letër. I gjithë ky proces i takon një bote komplekse me shumë çështje dhe zhvillime, herë-herë edhe të pashpjegueshme. Ngacmimi i çastit apo frymëzimi, është element që herë-herë vjen pahetueshëm në mendjen e krijuesit, e herë edhe duke e kërkuar aty, varësisht se si krijuesi e percepton botën rreth tij dhe zhvillimet që ndodhin. Ngacmimit të muzës i prijnë parafytyrimet, lëvizjet, skenat e ndryshme, zhvillimet psikologjike brenda tij, ato në shoqëri, etj. Të gjitha këto ngacmime çojnë deri tek ideja e formulimit të atij frymëzimi, nga i cili pastaj do të krijohet vepra. Aftësia perceptuese e individit, në këtë rast autorit të një krijimi, është një çështje tjetër e cila lidhet ngushtë me aftësinë psikologjike të perceptimit të gjërave brenda vetes, në ambient, në shoqëri dhe në të gjitha zhvillimet që e rrethojnë atë. I gjithë ky proces, që ndodh në këtë fazë, është procesi më kompleks i krijimit të veprës.
FORMULIMI I IDESË
Nga ngacmimet dhe perceptimet që ndodhin në fazën e parë te krijuesi, lind ideja për krijimin e një vepre, qoftë ajo letrare, figurative, artistike etj. Në rastin tonë, është ajo e krijimtarisë letrare brenda së cilës jemi të përqendruar. Ngacmimi që ndodh brenda psikologjisë së krijuesit, e krijon idenë dhe motivin nga i cili duhet nisur për krijimin e një vepre. Brenda këtij motivi, krijuesi e formulon idenë, se çfarë dëshiron të krijojë, duke iu përshtatur motivit ngacmues nga i cili ka lindur ideja. Siç shihet pra, edhe ngacmimi, edhe formulimi i idesë janë të lidhura ngushtë njëra me tjetrën dhe qëndrojnë shumë pranë njëra tjetrës, saqë gati është e pamundshme të akceptohet distanca kohore ndërmjet tyre. Sa i përket formulimit të mëpastajmë, ai do të plotësohet, do të pasurohet me ide dhe ndryshon në raste të caktuara. Ideja nganjëherë nuk është fikse. Ajo shkon duke u përsosur, deri në përshtatshmërinë më perfekt që i vesh autori veprës. Në çastin kul lind ideja, ajo, jo në të gjitha rastet është e përkryer, prandaj përsosmëria e saj është proces në vazhdim. Ajo vazhdon gjithmonë edhe pasi të jetë hedhur në letër. Pra, formulimi i idesë, se si do të duket një vepër, se si do të perceptohet ajo dhe cila është forma më e mirë e saj, është punë e krijuesit, e cila vazhdimisht e kërkon përsosmërinë. Ky proces, nuk mund të jetë i qëndrueshëm edhe në veprën figurative. Ajo ka një rrugë më të shkurtër të formulimit të saj, sepse vetë fillimi i hedhjes së ngjyrës në letër e përkufizon atë. Megjithatë, plotësime ndodhin edhe këtu, por ideja mbetet e qëndrueshme. Në veprën letrare, ndodhin përshkrime, ripërshkrime, plotësime e largime fjalësh e fjalish, por edhe këtu mund të thuhet se ideja mbetet e paprekur. Edhe përkundër të gjitha këtyre, procesi i formulimit të idesë i mbetet fillimit, pas të cilit do të kërkohen forma, stile, plotësime etj.
HEDHJA E IDESË NË LETËR
Që nga lindja e saj, nga formulimi e deri te hedhja në letër, është një proces intensiv që ndodh në mendjen e krijuesit. Ajo shpeshherë te krijuesi ushtron presion dhe kërkon të dalë jashtë tij. Kjo nuk mund të kuptohet ndryshe, pos procesit të hedhjes në letër. Nganjëherë te autori, ajo ushtron presion, nga e cila edhe ai vetë do të ndihet jo lirë nëse e do veprën dhe nuk dëshiron ta humbë atë. E themi këtë, sepse nga procesi i lindjes së idesë e deri te hedhja në letër, ekziston një rrezik që mund të quhet humbja e idesë, siç e quajnë krijuesit. Ky rrezik që ekziston në këtë mes, vetvetiu e krijon presionin te krijuesi, që sa më parë ta hedhë në letër atë ide. Janë forma të ndryshme të dokumentit të idesë, por nga më të aplikuarat, p.sh. te krijuesit e veprave letrare përdoren notesët në të cilat bëhet dokumentimi i idesë. Pastaj, ajo përpunohet, zhvillohet, plotësohet, siç e përmendëm edhe më lart. Megjithatë, procesi i hedhjes në letër të idesë, krijon premisa sigurie te krijuesi për ruajtjen e idesë. Është një proces i gjatë pastaj, që kërkon rregulla dhe norma të cilat e ndërtojnë një vepër, në këtë rast atë letrare, qoftë në poezi, prozë, roman etj. Këto norma i takojnë përgatitjes së krijuesit nga i cili pastaj do të varet rëndësia e veprës. I takon një natyre tjetër kjo çështje. Mirëpo, ne u përqendruam vetëm në fillin e parë të procesit, por ky proces është shumë i gjatë dhe i mundimshëm, varësisht nga gjinia letrare në të cilën përqendrohet krijuesi. E rëndësishmja për ne, ishte fillimi i hedhjes në letër i idesë, e cila pastaj me punën, aftësitë dhe njohuritë e krijuesit, do ta marrë formën përfundimtare. Deri te përfundimi i këtij procesi siç e thashë, do të ketë rrugë të gjatë, ndërsa përfundimi i tij është kur autori e fut veprën në shtyp për publikimin e saj. Këtu përfundon ky proces dhe prekshmëria e veprës që i bën autori.
PUBLIKIMI
Fillimi i publikimit të veprës së krijuar, është kontakti i parë i krijuesit dhe lexuesit. Lidhja në këtë mes është vepra e cila e krijon këtë urë në mes. Publikimi fillon atëherë kur vepra del nga shtypi dhe i vënë kontaktet e para me lexuesin, apo shijuesin e një vepre artistike. Procesit të publikimit të një vepre, i paraprin redaktimi i saj, recensioni, lektura dhe kontrolle të tjera, të cilat kalojnë nëpër njerëz profesionistë të këtij lëmi. Kur vepra përcaktohet për botim, autori i ofron këtij kolegjiumi veprën e vet, i cili pastaj e bën vlerësimin e saj. Duke kaluar nëpër këto faza që u përmendën, ajo hyn në shtyp dhe pasi të jetë përgatitur si vepër, me të gjitha çështjet teknike që pasojnë, bëhet shtypja në letër e saj. I gjithë ky proces është i natyrës teknike. Shpërndarja e veprës dhe publikimi i saj, krijon kontaktet e para me publikun. Publikimit i prijnë edhe reklamat e ndryshme që mund t'i bëhen veprës, qoftë nga shtëpia botuese apo nga mediet informative. Kjo është një çështje që e ndihmon më së shumti interesimin e shoqërisë për veprën e publikuar. Pra, publikimi nuk është çështja finale e autorit. Janë premisat e reja që lindin pas publikimit, është akceptimi pozitiv apo negativ në shoqëri. Është rëndësia e veprës, kualiteti i saj, që do ta vënë në sprovë pastaj vetë autorin. Ai do ta përcjellë veprën e tij, refleksionet e saj në shoqëri, efektet por edhe rezultatet. Vetë vendimi për publikim, është një sprovë e madhe nga e cila është ai që vendos t'i hyjë kësaj sprove. Është fillimi, ai i mëdyshjeve te krijuesi, që në të shumtën e rasteve mund të thuhet lirisht se premisat e pas publikimit të veprës jo edhe plotësisht, janë paramenduar nga ana e autorit të veprës së publikuar. Megjithatë, autori gjatë kohës së përcjelljes së veprës së publikuar të tij, reagimeve, qofshin ato të natyrës pozitive apo negative, gjithmonë duhet të mësojë nga ajo përvojë. Kështu krijohen premisat e korrigjimit dhe mospërsëritjes së të metave, nëse kanë ndodhur ato. Kjo mund të thuhet, edhe kuptimi pozitiv, edhe përfundimet e nxjerra duhet pasur parasysh në ardhmëri. Pasojnë pastaj shkrimet, publikimet e ndryshme nga të cilat edhe vetë autori, në të shumtën e rasteve mëson shumë nga ato.
RËNDËSIA E KRIJIMIT TË PUBLIKUAR NË SHOQËRI
Cilat janë efektet, reagimet, si perceptohet vepra dhe cila është rëndësia e saj në shoqëri? - Këto janë pyetje që prapë duhen të kihen parasysh edhe në mendjen dhe vizionin e autorit. Ai duhet t'i ketë parasysh që në fillimin e parë të parapublikimit të veprës, në një parashikim që mund t'i bëhet. Ndërsa, pas publikimit, krijon premisa të reja, efektet e së cilës do të barten në shoqërinë e gjerë, qofshin ato pozitive apo edhe e kundërta. Autori gjithmonë mëton pozitiven, dhe nuk besoj që mund të ketë autorë, që përmes veprës së tij të sjellë dëm në shoqëri. Efektet e para mund të shihen që në komunikimin e parë të veprës me lexuesin, publikun. Kjo do të shihet përmes reagimeve në kuptimin pozitiv të fjalës, pra varësisht nga individi se si do ta perceptojë atë, sa do t'i përmbushë kërkesat dhe interesin e tij, sa është e dobishme vepra e krijuar, etj. I gjithë ky proces ndodh brenda individit që do ta akceptojë veprën e lexuar. Vepra bëhet e rëndësishme, kur lexuesi e gjen veten, përmbushen një pjesë e kërkesave të tij. E gjithë kjo masë e veprës kur depërton në shoqërinë e gjerë, refleksionet do të fillojnë të duken shumë shpejt, duke pasur parasysh efektin pozitiv në të mirë të shoqërisë. Nëse botohet një broshurë me leverdi shkencore nga ana e mjekësisë, apo nga ajo farmaceutike, ku drejtpërsëdrejti do të përfitojë shoqëria, rezultatet do të duken shumë shpejt. Apo, ta marrim një vepër letrare, megjithëse efektet patjetër do të jenë diku, ato do të jenë të vështira për t'u akceptuar efekti i shpejtë i saj, megjithatë në një përcjellje më perfide, apo studim në mënyrë që të bëhej më pastaj, efektet patjetër do të hetohen. Do të hetohen ato në ngritjen shoqërore. Nëse vështrohet me një sens më të hollë, vepra letrare do të ketë ndikim të fuqishëm në shoqëri. Këtë do të mund ta elaboronim edhe përmes shembujve. Ta marrim shoqërinë tonë shqiptare, sidomos pas luftës së Dytë Botërore. Krahas zhvillimit të shkollave, me rritjen e veprave letrare, janë krijuar premisat e një zhvillimi të hovshëm kulturor. Kjo thuajse ka ecur paralel me rritjen e këtyre veprave. Apo, frymëzimi i veprave të rilindësve tanë, i cili vazhdimisht frymon në shoqëri. Është fryma atdhetare e cila është ruajtur përmes veprave të krijuara. Edhe për kundër shtypjes që i është bërë shoqërisë sonë, ajo frymë e ka mbajtur të ndezur kandilin e lirisë. Flasim për zhvillimet dhe rrethanat në Kosovë. Po ta shikojmë nga këto kënde veprën letrare, roli i saj në shoqëri do të jetë shumë i rëndësishëm. Krijimtaria e cilësdo lëmë qoftë ajo, duhet t'u prijë zhvillimeve në shoqëri. Aty gjithmonë duhet të mëtojnë përtëritjen në vizion të cilin duhet ta ketë gjithmonë parasysh krijuesi i veprës. Ai duhet të mëtojë të ecë gjithmonë përpara, duke pasur parasysh zhvillimet e kohës, që me veprën e krijuar të bëjë hapa përpara në shoqërinë e gjerë. Mendoj se, nëse një vepër nuk do të mund të përtëritet përpara kohës në të cilën krijohet ajo, duhet kërkuar ngritjen e saj, ndryshe duhej të binte poshtë. Nëse nga vepra nuk përfiton edhe shoqëria e gjerë, profitet individuale nuk do të çonin askund, pos në humbje kohe. Ekzistojnë edhe çështje tjera që lidhen ngushtë me rolin e veprës në shoqëri dhe rëndësinë e saj. Nëpër labirintet të cilat po kalon shoqëria jonë, është problematikë shumë e gjerë të perceptohet se sa e rëndësishme është një vepër, një krijues dhe sa i dobishëm është për shoqërinë, duke pasur parasysh edhe gjithë ato zhvillime negative që sillen brenda kësaj problematike. Një krijues mund të jetë i rëndësishëm, se i ka shërbyer një klani, një partie, një grupi individësh, apo një interesi të caktuar. Tjetri nuk mund të jetë i rëndësishëm se nuk i ka shërbyer askujt pos krijimtarisë së mirëfilltë dhe krijimtaria e tij mund të gjendet e izoluar, apo edhe e kundërta. E gjithë kjo çështje, ka përmasën e dimensioneve të gjera për një studim të veçantë. Nganjëherë veprën e bëjnë të rëndësishme zhvillimet shoqërore të kohës se si do të jenë ato zhvillime, cilat janë efektet e veprës, ndikimi i saj për atë kohë, e tjera, e tjera. Në fund mundë të thuhet se, roli i veprës dhe ndikimi i saj në shoqëri është tepër i gjerë. Ajo duhet t'i paraprijë zhvillimeve në kohë, element të cilin duhet pasur parasysh krijuesit, e që në të shumtën e rasteve, për fat të mirë u paraprin zhvillimeve në shoqëri.
Zvicër, 5 dhjetor 2003.
21 shkurt 2009
PËRRALLA PËR FËMIJË
Gëzim Ajgeraj
http://www.gezimajgeraj.blog.com/
http://www.metaforapoetike.de.vu/
DRILONI DHE MIU
Miu që e dinte se çdo mëngjes, atypari kalonte Driloni i cili shkonte në shkollë, një ditë ishte shtrirë përpara derës dhe shtirej si i vdekur. Tek po kalonte aty pranë derës, Driloni u habitë kur e pa miun e shtrirë, për një qastë u ndalë dhe po e shikonte miun e shtrirë, tek o i lëvizte këmbët herë pas here.
Ç'bën aty?, e pyeti miun Ai.
Vdiqa urie tha miu, që po e njihte urtinë e Drilonit.
Drilonit i erdhi keq, dhe u kthye në kuzhinë, ku mori ca bukë djathë nga dhe ia solli miut. Miu po sa e mori bukën e djathin, iku drejtë strofullës së tij, pa u falemënderuar fare. Ndërsa Driloni drejtë shkollës.
Kur u kthye nga puna, mamaja e Drilonit, e gjeti të thyer enën e qelqtë ku e ruante djathin. Ajo e zemrua shumë, edhe më shumë kur e gjeti tërë bukën të grisur e të shpërndarë copa copa, nëpër shtëpi. Si ka mundësi, - thoshte me vete që Driloni ta ketë bërë një veprim të tillë.
Kur u kthye nga shkolla, Driloni sillej i gëzuar si gjithmonë me mamanë. Ndërsa mamaja e priti me zemrim, duke menduar se të gjitha dëmet i kishte bërë Driloni.
Nga ky zemrim i mamasë, Driloni u gjend i habitur. Por kur ajo i tregoi se si e kishte gjetur shtëpinë, të mbushur me copa buke, e enën e thyer të djathit, atij iu kujtua se të gjitha këto të zeza ja kishte bërë miu. Pasi i tregoi mamasë të gjithë ndodhinë, mamaja u qetësua dhe nga ai qastë vendosën të sillnin një mace në shtëpi. Të nesërmen, miun grabitqar, e kishin parë në gojën e maces laroshe. Nga ajo ditë, kurrë nuk ndodhi dëm në shtëpi.
2000, Malësi e Vërrinit
NË CIRK
Sot të gjithë picimulët ndjehen te gëzuar. Ata të gjithë së bashku kanë ardhur në cirk, ku duhet ti prezantojnë edhe ca pika cirku nga loja e tyre. Përpara se të hynin në cirk, Mici i vogël iu afrua një kafazi prej hekurave ku po mbaheshin mbyllur majmunët. Pa pritmas, njeri nga majmunët nga përtej hekurave, ia kapi kapelën nga koka Micit të vogël.
Kapelën time, kapelën time, - thirrte Mici i vogël drejtë Colit i cili po priste në rreshta për të hyrë brenda në arenën e cirkut. Coli për ti ardhur në ndihmë shokut të tij, nga çanta e nxorri një banae dhe u afrua pranë hekurave të kafazit, ku po mbaheshin të mbyllur majmunet. Majmuni, kur e pananen në duar të të Colit u afrua pranë hekurave të kafazit dhe po i zgjaste duart. Më jep kapelën, - tha Coli në drejtim të majmunit, e unë do të japë këtë banane. Majmuni duke u joshur pas bananes, i hodhi kapelën e Micit të vogël. Edhe Coli u tregua zemërgjerë dhe i dhuroi një banane, majmunit prapa hekurave. Të dy picimulët u kthyen në arenën e cirkut. Cirku filloi. Qeni e mbante një kamxhikë me një tojë të gjatë lëkure dhe e fërshkëllente herë pas here. Arushi që e mbante një kapelë mbi kokë, i mbushte balonat me frymë dhe i hidhte drejtë publikut i cili ulej shkallëve të arenës. Ngacmuesi Ceni, e kishte mbushur një kovë me ujë dhe spërkaste herë pas here në drejtim të publikut. Orkestra e derrave, e egzekutonte muzikën e cirkut. Xixëllonja kishte hipur mbi një kalë të bardhë dhe e vraponte nëpër rrethin e fushës së arenës. Publiku nëpër shkallët e arenës, duartrokiste pa u ndalur. Në rendin e parë ishin ulur picimulët, pastaj lepujt, minjët, urithët, derrat, arushët, elefantët etj. Pjesa e dytë vazhdoi me pikën e lojës me topa. Cimi i cili e kishte pregaditur këtë pikë e prezantoi për mrekulli. Ai i hidhte topat njëri pas tjetrit, përpjetë dhe asnjëherë nuk e huqte, që ndonjëri ti binte në tokë. Macja e prezantonte lojën me katër rretha plastike, të cilat i rrotullonte pa u ndalur. Ndërsa majmunët bënin akrobacione nëpër litarët e lëshuar nga kulmi i arenës. Pika e tretë, ishte Mici i vogël, i cili e mbante në dorë një rreth të rrumbllakët, nëpër të cilin dukej të kalonin dy qen të vegjël. Ata nga prapa i gjuanin me topa, grupi i minjëve. Pika ishte e mrekullueshme dhe duartrokitjet s`kishin të ndalur. Culi e kishte më së vështiri. Ai duhej të qëndronte gatitu pranë një muri, ndërsa arushi symbyllur duhej ti hudhte thikat përskaj tij. Edhe për kundër frikës së Culit, arushi u tregua mjeshtër i vërtetë. Të gjitha thikat i nguliti në mur, duke kaluar përskaj Culit. Sa u gëzua Culi, kur përfundoi kjo pikë, e cila fitoi më së shumti duartrokitje nga publiku në arenë. Edhe sportisti Coli e kishte shumë vështirë. Ai duhej të kalonte hipur mbi një rreth biçiklete, nëpër litarin e lidhur në dy skajet e arenës, në një lartësi të madhe. Në skajin tjetër e priste zonjusha xixëllonjë e ila shkëlqente nga vezullimat e dritave. Edhe këtë pikë Coli e kaloi për mrekulli. Ai kaloi nëpër fijen e litarit, hipur mbi rrethin e biçikletës deri në skajin tjetër, duke e mbajtur drejtëpeshimin e tij, me një shkop që e mbante në duar. Pas kësaj pike plot ankth, edhe tek publiku, pati shumë duartrokitje nga të pranishmit në sallë. Sot picimulët u dëshmuan shumë të shkathët. Mjeshtria e tyre shkëlqeu në sallë, sa që i kënaqi të gjithë të pranishmit në arenën e cirkut. Ata u treguan artistë të vërtetë cirku. Në mbrëmje u kthyen në kasollen e tyre përplot kënaqësi që u solli kjo ditë e bukur për ta.
1999
MIQËSIA E PICIMULËVE ME LUANIN
Gjashtë picimulët; Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe mici i vogël, janë shokë shumë të mirë mes veti. Ata jetojnë në një kasolle prej drurit, në një skaj të pyllit. Të gjashtët janë të mëdhenj, sa një gisht i dorës së një voglushi. Ata janë shokë të pa ndarë. Vjeshta që ka filluar ta ftohë motin, u ka sjellë të ftohtë edhe picimulëve në kasollen e tyre prej drurit. Ata janë ndarë në dy grupe dhe janë nisur përpjetë pyllit, për të mbledhë dru. Cimi, Ceni dhe mici i vogël në njërin skaj të pyllit, ndërsa Toni, Coli dhe Culi në anën tjetër po mblidhnin dru, për ta ndezur zjarrin në shtëpi.
Nga thellësia e pyllit,u dëgjua një klithmë, që i ra në vesh Micit të vogël.
Ç'mudë të jetë? pyeti ai ne drejtim të shokëve. Të tre shokët, krijuan qetësi në pyll, për ta dëgjuar se nga vinte ai zë. Edhe mua, më duket si klithmë, - tha Cimi, dhe u nisën drejtë nga vinte zhurma.
Duhet të jetë klithma e luanit, - tha Mici, dhe po shikonte nga prapa lisave, nga vinte klithma. Ndërsa luani, që kishte rënë në kurthin e gjahtarëve, që e kishin ngritur për dhelprën, ndihej ngushtë.
Ju lutem, më ndihmoni, - iu lutë, picimulëve që ta largonin nga kurtha.
Të tre picimulët, iu afruan luanit dhe filluan ta ndihmojnë të dalë nga kurtha. Cimi e tërhoqi në njërin skaj dhe Ceni në skajin tjetër, ndërsa Mici i vogël e ndihmoi luanin që ta nxirrte këmbën nga kurtha e gjahtarëve. Ndërsa luani, pasi ju falemënderua picimulëve, filloi ta lëpinte këmbën e tijë që i rridhte gjak.
Picimimulëve që u vinte keq për luanin, e lutën që të vite tek kasollja e tyre, nga se atje kishin fasho, dhe do te ia lidhnin plagën.
Luani që ndiente dhimbje ne këmbën e tij, menxi e priti ndihmën e picimulëve. Ata u nisën drejtë kasollës se tyre së bashku me luanin. Luani u ulë përpara kasolles së picimulëve dhe aty miqtë e vegjël i ofruan ndihmën e parë. Morën ca ujë në lumë dhe ia lanë gjakun që rridhte nga këmba e luanit, pastaj me ca barëra e fasho, ia fashuan plagën në këmbë. Në ndërkohë ishin kthyer dhe picimulët e tjerë Toni, Coli e Culi dhe kishin sjellur edhe ca dru me të cilat e ndezën zjarrin. Të gjashtë picimulët dhe luani, atë mbrëmje darkuan së bashku. Në mbrëmjen e vonë, pasi u falemënderuar për ndihmën e dhënë, luani u largua përjetë pyllit. Përpara se të largohej, luani ia kishte falur një pip fishkëllues, picimulit Coli dhe e kishte porositur; që sa herë të ndiheshin në rrezik ai dhe shokët e tij, vetë ta fishkëllenin pipin dhe ai do të vinte në ndihmë në qdo kohë.
* * *
Kishin kaluar disa ditë nga miqësia e picimulëve me luanin. Një ditë picimulët kishin dalë në shëti pyllit. Një zhurmë e çuditshme që i ngjante një vrapi, i trazoi edhe ata. Një qengj i vogël po vraponte drejtë tyre, ndërsa nga prapa po e ndiqte një ujk.
Uaaa, - klithi Coli, - ujku, ujku, dhe filluan vrapin drejtë kasolles së tyre. Prapa u shkonte edhe qengji i vogël.
Ndërsa Mici i vogël, e nxorri nga xhepi, pipin të cilin ia kishte dhuruar luani, dhe filloi ta fërshkëllej.
Frrrrrrr, frrrrrrrr, frrrrrrrrrrrr, dhe të gjashtë picimulët u futën në kasollën e tyre. Edhe qengji i vigël arriti të futej brenda në kasolle, dhe picimuli Micu, e mbylli derën nga prapa. Shpëtuam, - tha Coli.
Shpëtoi edhe qengji i vogël, - tha Culi, i cili po shikonte përtej dritares, ujkun i cili po i shkonte vërdallë kasolles.
Mici i vogël, vazhdimishtë fërshkëllente me pipin e tijë; Frrrr, Frrrrrrrr, Frrrrrrr.
Luani që e kishte dëgjuar fërshkëllimën e pipit të Micit, erdhi vrapë përpara kasolles së picimulëve. Ai u ndeshë në dyluftim me ujkun i cili po sillej vërdallë rreth kasolles. Në këtë dyluftim, luani u tregua shum i fuqishëm, sa që e shqeu ujkun dhe e hudhi teposhtë në luginë. Të gjithë këtë skenë e kishin parë edhe picimulët, nga dritaret e kasolles. Ata u gëzuan shumë për trimërinë e mikut të tyre. Ndërsa luani, pasi e kishte përfunduar me ujkun, u afrua pranë kasolles së miçëve të tij të vegjël dhe i ftoi që të dilnin të lirë pyllit, sepse ujku nuk jetonte më. Të gjashtë picimulët dhe qengji, ju falemënderuan luanit, për ardhjen në ndihmë, në momentet më të vështira, kur ata patën nevojë. Luani pasi i pyeti miqtë se a ishin të gjithë shëndosh e mirë, u la porosinë se sa herë të ishin ngushtë, vetëm ta fishkëllenin me pipin e tij, dhe ai do të gjendej gjithmonë aty. Kështu pra edhe luani iu gjend në ditën më të vështirë miçëve të vegjël të tij dhe nga ajo ditë, picimulët nuk shqetësoi askush më. Edhe qengji i vogël u kthë në kope tek mamaja e tij. Nga ajo ditë të gjashtë picimulët, e fituan edhe një mik të ri, bariun e kopesë së deleve, i cili kujdeset vazhdimishtë për picimulët e vegjël.
2. mars, 1999
Katër picimulët dhe hutini
- Picimuli Culi dhe tre shokët e tij Ceni Cani e Coli një pasdite vere vendosën të dalin në piknik. Të katër shokët morën çantat e mbushura me plaçkat e nevojshme dhe dolën përpjetë livadheve e pyjeve. Pranë një qershize të madhe e cila gjendej mu pranë një lumi që kalonte përskaj livadheve, të katër shokët vendosën të bëjnë piknik.
Vend i mrekullueshëm për piknik, - tha Culi
- Këtu do të vendosemi -shtoi Ceni.
Ashtu edhe u bë. Të katër shokët lëshuan çanta e mbushura me plaçka dhe ulën të pushojnë. Dielli që rrezonte përmbi, Canit dhe Colit ia shtonte etjen për tu larë në lum, ndërsa Ceni, nga rruga që e kishte kaluar, ndiente lodhje dhe ishte shtrirë të pushoi. Culi kishte dëshirë që të bëjë ca shëtitje drejtë kodrës përpjetë. I luti dhe shokët e tij, por ata u treguan dembelë.
- Do të shëtis vetëm - tha ai, dhe me çantën mbi shpinë u nis kodrës përpjetë. Kur u ngjitë afër majës së kodrës, që mbulohej vetëm nga shkëmbinjët, filluan të dukeshin disa vrima të errëta që qonin në brendinë e shpellave. Culi u bë shumë kurioz të dinte se ku të qonin ato hyrje të errëta. Nga çanta e nxorri llampën e dorës dhe e ndezi drejtë brendisë së shpellës. Errësira po vazhdonte tutje përmes shkëmbinjëve ndërsa Culi prapa shkëlqimit të llapës, po ecte tutje shpellës. Nga brendia e shpellës filluan të fluturojnë lakuriqët e vëbuar nga drita, ndërsa mu përpara Culit një hutin i kishte mbyllur sytë me flatrat e tija dhe se duronte dotë dritën e llampës së Culit.
- Më vërbove, - thirri hutini, - të lutem shuaje atë dritë, - u lutë picimulit Culi.
- Si është e mundur, - pyeti Culi, - unë pa llampë nuk shoh fare.
- Sytë e mi, nuk mundë ti përballojnë dritës, prandaj fluturoi vetëm natën, - sqaroi hutini.
- Tani e kuptova, - tha Culi dhe nga çanta e tij nxorri ca syze dielli të cilat ia ofroi hutinit.
- Tani nuk më pengon fare, drita e llampës, - tha hutini, pasi i vendosi syzet Culit.
Do ti provojmë dhe në dritën e diellit, - propozoi Culi dhe vazhdua drejtë daljes së shpellës.
I pari nga shpella doli hutini, i cili u ndie shumë i lumtur kur vërejti se tani më as drita e diellit nuk po e pengonte, - kjo është mrekulli - i tha Culit, dhe për të mirën që më bëre, unë do të të shpërblejë; ne do ë fluturojmë së bashku deri atje ku të duash ti – tha hutini.
Ndërsa Culi që edhe ashtu ndihej i lodhur, menxi e priti këtë shpërblim që ia ofroi hutini. Të dy shokët fluturuan gjithandej kodrave, deri sa arritën tek vendi ku po bënin piknik Ceni, Cani e Coli. Të tre shokët u habitën kur e panë Culin tek po fluturonte nën krahët e hutinit. Culi u tregoj të gjithë ndodhinë shokëve të tij, ndërsa hutini i shpërbleu edhe shokët e Culit, me të tjera fluturime.
Sa të lumtur u ndanë atë pasdite katër picimulët dhe hutini, shoku i ri i tyre. Në mbrëmje u kthyen në shtëpi, ndërsa hutini vazhdoi fluturimin e tij, lartë mbi kodra.
27.9.2995, Zvicër
NË DITËLINDJEN E COLIT
Picimuli Coli sot e ka ditëlindjen, ai i ka mbushur pesë vjet dhe është rritur sa një gishto. Për çudi, ai sot është zgjuar vonë, deri sa të gjithë shokët e tij: Toni, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, kanë ikur në pyll, për të mbledhur lule. Kanë ardhur edhe lepujt, të cilët me vete e kanë sjellur edhe një lakër për Colin. Me ta ishte edhe lepurushi i vogël, i cili ishte zgjuar shumë vonë dhe kishte mbetur pa ngrënë. Ai provoi që vjedhurazi ta kafshoi lakrën që i kishin sjellur Colit, por këtë veprim e vërejti lepurushi plakë dhe i terhoqi veshin atij. Kështu që dhurata për picimulin Coli, shpëtoi e pa prekur. Në urime kishin ardhur edhe dy minjët më të mëdhej të cilët për dhuratë e kishin sjellë një pako plotë djath. Ndërsa urithi që sa po doli nga toka, me vete e kishte sjellur një karrotë, si dhuratë për Colin. Sa po e pa lepurushi i vogël, vrapoi ta kapur karotën, por lepurushi plakë, sërish e gjend pranë dhe i kapi veshin. Zogjtë që kishin ardhur si kor, ia filluan këngë pranë krevatit ku po flinte Coli. Ata i kënduan këngën për ditlindjen e tij, pranë shtratit ku po flinte. Ndërsa dhelpra që kishte ardhur për urim, nuk kishte sjellur asgjë. Ajo në dorë e mbante një pupël pule, me të cilën here herë e ngacmonte Colin tek këmbët, dhe ai strukej nën plafin e shtratit të tij. Dhe sa here që Coli, kokën e mbulonte me plafin e tij, dhelpra i hante gjësendet nëpër pjata, që ia kishin sjellu Colit për ditëlindje. Ndërsa picimulët tjerë, e kishin shtruar tavolinën në kopsht dhe aty e kishin vendosur një tortë, e mbi të i kishin ndezur edhe pesë qirinj. Të gjithë të ardhurit, edhe Coli, u vendosën pranë tavolinës për ta filluar festën. Në atë qastë, aty pranë kaloi xixëllonja e hipur në një aeroplanë, prapa të cilës filluan të vrapojnë të gjithë, picimulët, lepujt, urithi, minjët. Dhelpra vrapoi pas tyre, por aty pranë pyllit, u kthë dhe shpejt e shpejtë e hëngri tortën e Colit. Në pjatë i la vetëm ca trosha të vogla të cilat filluan ti hanin zogjtë. Thirrjet e dhelprës dinake, se tortën po e hanin zogjtë, i ktheu pranë tavolinës të gjithë picimulët dhe ardhurit e tjerë. Por tani më s'kishte ngelur asgjë nga torta e Colit. Zogjtë e hëngrën tortën, - thirrte dhelpra.
Ndërsa picimuli Culi, që ia kishte vërejtur turirin e përlër me kremën e tortës, iu drejtua dheprës; kjo e hëngri tortën, ia shihni gojën, e ka plotë kremë nga torta.
Të gjithë e kuptuan dredhinë e dhelpren dhe e dëbuan nga shoqëria. Ndërsa festën e ditëlindjes së Colit e vazhduan të tjerët, por pa dhelprën në atë mes.
Edhe pse, kënaqësinë e festës, ua prishi dhelpra, ata e kaluan shumë mirë atë ditë në ditëlindjen e Colit. Edhe Coli u nda shume i lumtur atë ditë.
1999
KETRI DHE ARRA
Ketri që gjithë ditën e kalonte nëpër pemë, duke kërcyer her andej e herë këndej, menxi priste sa të piqej arra. Shpesh i provonte, por arrat nuk dilnin nga lëkura e gjelbërt e tyre, deri sa i erdhi stina, e u poqën frutat. Dhe tani, që kokrrave u kishte ardhur stina e tyre, ato dilnin vetë nga lëkura, dhe shpesh binin edhe në tokë kokrrat e arrës. Tani që pema ishte pjekur, ketri ndihej i gëzuar, kërcente nga dega në degë. Filloj të i provoj kokrrat e arrës, që ti thyente me dhëmbët e tij të vegjël. Por kokrrat ishin shumë të forta, për dhëmbin e ketrit. E provoi një, dy, tre, katër, por nuk ia arrinte që ta thyente asnjërën. Nga që nuk ia arriti të thyente asnjë kokërr arre, u zemrua dhe filloi ti hudh ato nga pema. Aty pranë pemës kishte kaluar një grup fëmijësh dhe kishin filluar të i mblidhnin kokrrat e arrave, që i përbuzte ketri. Pastaj, kishin mbledhur edhe nëpër degët më të afërme të pemës, deri sa i kishin mbushur xhepat e ishin kthyer në shtëpi. Ndërsa ketri i zemruar nga që nuk po ja arrinte ti thente kokrrat e arrës, i përbuzi ato gjatë gjithë stinës.
Erdhi viti tjetër, dhe pema në degët më të larta që i kishte përbuzur ketri, nuk kishte bërë fare kokrra. Pema ishte hidhëruar me ketrin dhe nuk ia kishte falur asnjë kokërr vitin tjetër. Ndërsa në degët ku kishin mbledhur fëmijët, kishte plotë kokrra.
Ketri që ishte zemruar në pemën, kishte zbritur në degët e poshtme dhe e kishte vazhduar atë avazin e vjetër të përbuzjes.
Por voglushët që e kishin hetuar zilinë e ketrit, një ditë e kishin ruajtur nën pemë, dhe e kishin përzënë përgjithmonë nga arra.
Edhe pema ishte gëzuar shumë dhe vitin tjetër përsëri ishte mbushur me kokrra që ua falte fëmijëve.
Malësi e Vërrinit,16. 6. 1999
NË DETË
Sportisti Coli dhe qesharaku Cimi, kishin shkuar për pushime në det. Ata, qysh herët në mëngjez, kishin dalur në plazh për të zënë një vendë më të mirë. Me që ishin të parët, vendin e kishin gjetur më të përshtatshmin për ta dhe i kishin vendosur edhe çadrat për mbrojtje nga dielli i fortë i ditës. Me daljen e diellit, edhe lazhi filloi të mbushej me pusheus. Sportisti Coli, nuk kishte dëshirë që shoku i tij Cimi, të futej në thellësitë e detit, sepse nuk dinte notë. Edhe ai vetë, nuk ndihej i sigurt, nga se ishte hera e parë në detë. Ndërsa picimuli Cimi, as që donte të dëgjonte këshillën e shokut të tijë.
Unë do të provoj të notoj, - tha Cimi
Ndërsa unë të lutem, që të mos hysh në thellësi, ja lahu këtu në skaj të plazhit, - tha Coli.
Picimuli Cimi, as që deshi të dëgjoi. E mori vrapin në drejtim të detit dhe u futë deri në thellësinë e tijë. Pa pritmas, fillojë të fundoset nën ujin e detit teposhtë.
Ndihmë, ndihmë, ndihmë, - u dëgjuan thirrjet e Cimit.
Ndërsa delfini, që në ato qaste kishte kaluar aty pranë, e kishte dëgjuar klithmën e Cimit. Ai shumë shpejtë u gjend pranë dhe e nxorri Cimin nga fundosja. Trupin Cimin e solli në skaj të detit, deri sa Cimi e kishte humbur vetëdijen nga uji i tepërt në trup.
Njëri nga shpëtimtarët që u gjendën aty afër në plazhë, i ofroi ndihmën e parë, duke i dhënë frymarrje Cimit të alivanosur.
Pas disa kollitjeve, Cimi kishte shpërthër në të vjellur dhe kishte nxjerrë ujin e tepërt, jashë
Pasi kishte ardhur në vete, aty ishin kthyer në apartamentin e tyre ku ishin vendosur, nga se atë ditë picimuli Cimi, ndiente kokë dhimbje.
Ditëve tjera në vazhdim, picimulët ishi larë në skaj të detit, deri sa e kishin përvetësuar mjeshtrin e notit.
Ata, përpara se të largoheshin nga pushimet, nuk kishin harruar që ta falemënderonin edhe delfinin, i cili e shpëtoi Cimin nga mbytja në det.
2000, Durrës
RËNJA NGA MOLLA
Dy picimulët e vegjël sa një gishto, Ceni dhe Toni dalin në shetitje. Rrugës ata e shohin një pemë molle e cila nuk kishte të numëruar se sa fruta kishte. Kishin rënë shumë kokrra molle edhe në tokë dhe s'kishte këmbën ku ta lëshoje nga frutat.
Uaaaa sa shumë fruta paska kjo mollë, - tha Toni
Sa mirë, - shtoi Ceni, - unë do të ngjitem në pemë dhe do të këpus një mollë nga degët.
Unë nuk do të ngjitem lartë, do të marr një kokërr nga këto që kanë rënë nga pema, - shtoi Toni
Ndërsa Ceni, që ishte ca edhe i pa rehatshëm dhe shumë i lëvizshëm, u ngjitë lartë në pemë. Kishte hipur mbi një degë të pemës dhe po i mbushte duart. Pa pritmas, dega e pemës u thë dhe picimuli Ceni ra nga pema në tokë.
Ai lëshoi vetëm një klithmë oh, dhe mbeti fare pa frymë.
Picimuli Toni vrapoi drejtë tij duke e thirrur; Ceni, Ceni, Ceni, por nuk merrte përgjigjie nga ai. Nuk dinte çfarë të bënte picimuli Toni. Aty pranë kalonte një vijë uji dhe kur e pa, Tonit iu kujtua që ta freskonte me ujë mbi faqe shokun e tij. Ai i mbushi grushtat me ujë dhe fillojë ta lagë nëpër faqe Cenin. Pas pakë, Ceni filloi të lëshoi ca klithma; oh, oh, oh këmba e ime më dhemb, - foli ai, - mos më lëviz të lutem, - i tha Tonit i cili po tentonte ta zgjonte nga vendi.
Pasi erdhi ne vetëdije Ceni, por mbeti ulur në vendin ku ishte, e luti Tonin që të shkonte dhe të lajmëronte shokët në kasollën e tyre, për atë se çfarë kishte ndodhur.
Në vrap erdhën të gjithë picimulët për ti dalë në ndihmë shokut të tyre. Pasi e vendosën mbi një lesë trupin e Cenit filluan ta bartnin me rendë të gjithë picimulët, për ta sjellë në kasollen e tyre.
Pasi e sollën në kasolle Cenin, Coli dhe Cimi morën vrapin drejtë qytetit për ta lajmëruar mjekun.
Rruga ishte e gjatë deri sa kishin arritur tek mjeku. Pastaj së bashku me të deri sa ishin kthyer në kasolle. Ata e kishin ndihmuar edhe mjekun, ta bartnin çantën e tij me barëra dhe mjete tjera që i kishte marrë me vete mjeku.
Prandaj dhe kishte kaluar ca kohë e gjatë dhe picimuli Ceni kishte ndier shumë dhimbje gjatë asaj pritje.
Çfarë ke voglush? - e pyeti mjeku, Cenin, tek po afrohej pranë tij.
Më dhembë këmba xhaxhi doktor, - tregoi Ceni, - ja këtu, - dhe tregoi me dorë drejtë vendit të dhimbjes.
Mjeku i mori në dorë këmbën, e preku disa herë rreth vendit ky dyshonte se ishte dhimbja dhe filloi ta lyej me ca barëra. E lëmoi disa herë vendin e dhimbjes, dhe filloi ta përdredhë andej këndej këmbën e Cenit.
Ndërsa klithmat e Cenit, bëheshin edhe më të forta.
Bëhu i fortë, voglush, tani do të të kaloi, sa ta kthej në vend muskulin e përdredhur, - tha doktori, i cili po e lëvizte lehtë herë majtas, herë djathtas këmbën e Cenit.
Ndërsa picimulët e tjerë, e ndihmonin mjekun për të gjitha që ai i kërkonte në ato qaste, për ta shëruar shokun e tyre.
Pas një tërheqje që i bëri mjeku, këmbës së Cenit, një shkrrap e lehtë u dëgjua nga këmba e Cenit, i cili në ato qaste lëshoi edhe një klithmë më të fortë.
Më duket se ra në vend, - tha mjeku, - ke dhembje tani? - e pyeti Cenin.
Më duket sikur u qetësua dhimbja, - foli Ceni i skuqur fytyrës dhe dhimbjet.
Do të bëhet mirë, ishte vetëm një përdredhje tha mjeku, ti ke pasur fat që nuk është thyer ashti, se do të vuaje shumë më tepër, - fliste mjeku, tek po ja lidhte vendin në këmbën e cenit me disa fasho.
Ti nuk duhet të zgjohesh nga shtrati një muaj, pastaj me shumë kujdes do të fillosh të ecësh. Unë do të vijë të kontrollojë herë pas here dhe ti do të ma mbash fjalën, apo? - këshilloi mjeku.
Po, xhaxhi doktor, - premtoi Ceni.
Hë pra, herave tjera s'do të hipësh në pemë, sepse sërish do ta pësosh, - shtoi mjeku.
Jo xhaxhi doktori, më mire ta kisha dëgjuar Tonin, e mos të hipja në pemë, s'do të më ndodhte kjo që ndodhi, - e pranoi fajin Ceni.
Mjeku, pasi ia lidhi mire këmbën, i këshilloi picimulët tjerë të kujdesen për shokun e tyre he u largua në drejtim te qytetit.
Ceni i kishte zbatuar të gjitha këshillat e mjekut i cili herë pas here kishte ardhur dhe e kishte kontrolluar gjendjen e këmbës së Cenit. Pasi kishte kaluar një muaj, këmba e Cenit ishte shëruar dhe mjeku e kishte konstatuar se ai mundë të zgjohej dhe të ecte me kujdes të shtuar.
Edhe mjeku, ishte ndarë shumë i kënaqur nga mbajtja e fjalës, nga ana e Cenit.
Kështu, tani më kishte ardhur edhe dimri dhe lëvizjet e picimulëve ishin të kufizuara nga bora. Në pranverë, Ceni doli plotësisht i shëruar dhe nuk ndiente asnjë dhimbje në këmbën e tij.
Për shërimin e tij të plotë u gëzua shumë doktori, por edhe shokët të cilët u kujdesën shumë për Cenin.
1999
KËSULËKUQJA KONI KËRKONË NJË SHTËPIZË
Kësulëkuqja koni kishte mbetur pa shtëpi. Nga shirat e pranverës që kishin rënë, kishin vërshuar lumenjët dhe kishin marrë me vete gjithçka kishin gjetur. Edhe shtëpinë e konit, e cila ishte pranë një lumi. Për fat, koni atë ditë nuk ishte gjendur aty, kishte qenë tek bleta për një vizitë dhe atje kishte mbetur deri sa kishin pushuar vërshimet. Kur ishte kthyer në shtëpi, nuk kishte gjetur asgjë aty pari. Kishte qajtur për shtëpinë e sajë dhe ishte nisur pyllit përpjetë në kërkim te ndonjë strehe tjetër. Rrugës e kishte takuar ketrin të cilit i ishte treguar hallin e sajë.
Nëse të pëlqen, këtu në lis, mundë të rrish edhe tek unë, pastaj atje lartë është edhe zogu në folen e tij dhe do të jetojmë së bashku - ishte treguar zemër gjerë ketri.
E mbetur në rrugë, kësulëkuqja koni, menxi e kishte pritur ofertën e ketrit. Edhe zogu u tregua emërgjere dhe i ofroi gjysmën e foles së tij.
Përgjatë gjithë natës së parë, kësulëkuqja koni nuk mundi të flejë. Fqiu i parë korbi, për gjatë gjithë natës nuk i la të qetë. Krrokama dhe rrëmuja që vinte nga foleja e korbit, Kësulëkuqen koni e detyroi që të nesërmen sërish të vazhdoje në kërkim të një strehe tjetër.
Eci e eci maleve e fushave, dhe aty pranë një kënete e takoi bretkosë. I tregoi gjithë hallin ç'kishte sa që bretkosës i erdhi shumë keq.
Ja këtu ne skaj kënetës, e kam strofullën time, po deshe këtu ta gjej një vend dhe ty, - tha bretkosa.
Ashtu dhe bëri Kësulëkuqja koni. Natën e kaloi buzë kënetës së bashku me bretkosën, por pa fjetur fare. Nuk kishte mundë ti mbyllte sytë nga gërrhama e bretkosës dhe lejlekët që nuk i linin të qetë aty në kënetë.
Të nesërmen, pasi e falemënderoi bretkosën për zemërgjersin e treguar, kësulëkuqja koni vazhdoi rrugën në kërkim të ndonjë vendi më të qetë.
Gjatë rrugës e takoi lepurin, të cilit i tregoi hallin që kishte.
Edhe lepurushi u tregua zemërgjere. Bile ai i mblodhi të gjithë shokët e tij të pyllit; ketrat, zogjtë, iriqët, bletën dhe aty në brendinë e një lisi i ndërtuan një kasolle të vogël. Sa shumë i pëlqeu shtëpiza Kësulëkuqes koni. Bile shokët i sollën edhe shumë gjëra të nevojshme për të, dhe mobile tjera shtëpiake. Sa e gëzuar u ndie atë ditë kësulëkuqja koni. Ajo së bashku me fqinjët e ri të pyllit, bëri festë të madhe në ditën e përurimit ty shtëpisë së sajë.
6. 10.2005,
ARIU I VOGËL BESI DHE DORDOLECI
Arushi i vogël Besi, kishte fjetur gjatë gjithë dimrit brenda në shpell, pranë pridërve të tij. Një ditë kur ishte zgjuar dhe kishte dalë nga shpella, dimri po i numëronte ditët. ndërsa bora ngadalë kishte filluar të shkrihej. Në fillim Besi i vogël filloi të luajë mbi borë, duke bërë topa bore. Pastaj iu kujtua ta ndërtojë një dordolec nga bora. Kjo ide e gëzoi shumë ariun e vogël Besi. Filloi të mbledhë borën dhe bëri dy toptha të mëdhenj dhe një topth të vogël bore, të ilat i vurin njërën mbi tjetrën dhe e bëri dordolecin e tij. Mbi kohë i vendosi një copë guri të rrafsht, dy gur të vegjël në vend të syve dhe një shkop druri në ven të hundës. Dukej i bukur dordoleci i ariut të vogël Besi. Kjo e gëzonte shumë ariun Besi. Ai pasi e mbaroi tërë dordolecin, vrapoi drejtë shpellës ku po flinin prindërit e tij. Iu lute atyre që tedilnin në oborrin e shpellës dhe ta shihnin dordolecin që e kishte ndërtuar Ai. Deri sa prindërit e arushit të vogël Besi u zgjuan nga gjumi dhe dualën ta shihnin dordolecin e Besit, dielli që e kishte pushtuar natyrën, e kishte shkrirë edhe dordolecin e Besit. Dordoleci ishte zvogëluar nga nxehtësia e diellit që e kishte shkrirë borë dhe e kishte humbur pamjen e dordolecit. Kjo e theu në shpirt arushin e vogël Besi. Ai filloi të qaj. Ndërsa prindërit e tij që e dinin misterin e shkrirjes së dordolecit, i thanë se dimri po ikte dhe bora nuk i përballon më nxehtësis së diellit. I premtuan, se dimrin tjetër do të zgjoheshin më herët, pa ikur dimri dhe do të bënin dordolec. Kjo e qetësoi arushin e vogël Besi, i cili bashkë me prindërit e tijë, vazhduan ti gëzojnë ditëve të pranverës.
21. 3. 2006, Zvicër
LEPURI, LAKRA, QENI DHE URITHI
Në një kopsht të shtëpisë, një bujk kishte mbjellur shumë lakra. Lepuri, që e kishte përcjellur mbjellën dhe rritën e lakrave, nuk kishte pasur mundësi të hante asnjë lakër, nga se bujku e ruante vazhdimisht kopshtin e tij. Deri sa bujku i ruante lakrat nga grabitqarët dhe hajdutët mbi tonë, urithi kishte bërë shumë vrima nëpër kopsht dhe ua kishte dëmtuar rrënjët e lakrave, të cilat kishin filluar të kalbeshin. Një ditë, bujku ishte zemruar në urithin të cilin e kishte ruajtur në kopsht. Pasi e kishte përcjellur me kujdes lëvizjen e tij nën dhe, e kishte goditur në kokë. Nga ajo ditë, bujku ndihej i qetë dhe rojën e lakrave të tija e kishte ndërprerë. Mungesën e bujkut, e kishte hetuar lepuri, i cili e kishte vëzhguar vazhdimisht. Këtë mungesë të rojës së kopshtit, e shfrytëzoi lepuri i cili e vodhi lakrën më të madhe që gjendej aty. Lakra ishte e madhe dhe kjo i kishte sjellur vështërsi lepurushit për ta bartur deri në strofullën e vetë. Ai e tërhoqi deri në skajin e arës, duke e rrotulluar lakrën herë andej e herë këndej. Dikur, ishte lodhur dhe lakra i kishte shpëtuar nga këmbët e tija. Aj ishte rrotulluar teposhtë kopshtit dhe e kishte goditur në kokë qenin i cili po flinte në skaj të kopshtit. Qeni ishte zgjuar trembëshëm dhe po sa e kishte ngritur kokën, në skajin e kopshtit e kishte parë lepurin i cili ia kishte marrë ikës. Qeni i zemruar, ishte vënë në vrap prapa lepurit të lodhur, të cilin pas një vrapi të gjatë e kishte nxënë dhe e kishte shqyer me dhëmbët e tij të mprehtë. Kështu, nga ajo ditë, më askush nuk ia kishte vjedhur lakrat e bujkut në arë.
21. 8. 1999, Malësi e Vërrinit
NË KOPSHT
Picimulët Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, sotë kan dalur ne kopsht per të luajtur. Është mot i mirë, prandajë ata duan ta shfrytëzojnë ngrohtësinë e diellit dhe motin e mirë, duke luajtur në kopsht.
Dembeli Toni, nuk ka dëshirë të luajë. Ai e ka lidhur një litarë mes dy lisave, e ka vënë një qarqaf mes litarëve dhe ka rënë të flejë mbi të. djehet si në piknik dhe nuk ka dëshirë ti pengojë askushë.
Sportisti Coli, është vënë në gare me lepurin, se cili do të ia kaloi në vrapim, ndërsa Mici i vogël e ndanë drejtësinë e gjyqtarit. Cimi bënë duartrokitje për fitoren e Colit. Ndërsa Ceni, nuk e lenë të qete dembelin Toni dhe me ndihmën e zogjëve, ai nuk e len të flej fare. Edhe minjët, i gëzohen fitores së Colit, nga lepuri. Ndërsa sorra e mbanë medaljonin në sqep, se cili do të arrijë i pari në cak, të ia dhurojë.
Dembeli Toni, as sesi të gjejë qetesi nga Ceni dhe zogjtë mbi lisa.
Ai filloi ti qortoi zogjtë, që ia prishnin qetësinë, bile u hidhërua edhe në shokun e tijë Cenin.
Në ato qaste Ceni dhe culi, e sollën një shporte me topa tenisi dhe filluan serish ta goditnin dembelin toni.
Edhe Toni i hidhëruar filloi të mbledhë topa dhe të gjuajë në drejtim të shokëve të tijë. Kështu që edhe dembeli Toni, u futë pa dashur në lojën e shokëve.
kur mbaruan lojën, picimulët u kthën në kasollën e tyre, por q'të shohësh. Në kasolle ishin mbledhur kopeja e derrave, dhelpra, minjët, lepurushët, miilingona etj.
Çfarë ka ndodhur? - pyeti Toni.
Sotë është dita e parë e pranverës, dhe ne deshëm të festonim, por me që ti doje qetësi, ne u futëm këtu në kasollen tuajë,që të mos të te pengonim - tha ketri.
Vërtetë, - tha Toni dhe vazhdoi të festonte me shokët e tjerë.
Kështu të gjithë së bashkë, vazhduan festën, për ditën e parë të pranverës. Ishte vërtetë një ditë e bukur, që i gezoi të gjithë picimulët dhe miqtë e tyre që festuan në kasolle.
1999
DHELPRA DHE BILBILI
Në degën e një lisi, po këndonte një bilbil, ndërsa aty pranë po kalonte dhelpra e cila ishte nisur në gjueti. Kishte kohë që bilbili ishte kthyer në strofull, sepse vjeshta kishte ikur dhe kishte ardhur dimri me borë. Ndërsa dhelpra që e pëlqente dimrin, ishte nisur për jueti drejtë fshatit.
Për ku je nisur o dhelpër?, e pyeti bilbili nga lartë në degë.
Për gjueti, - tha ajo plotë inat, nga gjelozia për këngën e bukur të bilbilit.
Ndërsa bilbili, që ia njihte gjelozin e dhelprës, si për inat, i tha; nëse shkon në fshat, pët dhe për këngët e mia, nëse ju pëlqejnë fshatarëve.
Por dhelpra iku me rrëmbim teposhtë dhe as që e përfilli, fjalën e bilbilit.
Pasi nuk kishte gjetur asgjë në fshatë, ajo po kthehej sërish të njejtës rrugë. E zhgënjyer, dhe kokë ulur po kalonte pranë lisit ku po këndonte bilbili.
U ktheve, o dhelpër? e pyeti bilbili, duke e përqeshur.
Nuk gjete asgjë?
Jo, - tha ajo me gjysëm zëri.
Po q'thonë fshatarët, për këngët e mia?
Ata nuk i duan fare këngët e tua, - tha dhelpra plotë inat.
Ndërsa bilbili që ia njihte inatin e sajë, ia filloi një këngë të bukur, për inatin e dhelprës. Do ta këndoi kur të vjen behari, atje mbi fshatë, dhe kur ta dëgjojnë fshatarët, do të u gëzohet zemra nga këngët e mia. Ata, ty nuk të duan. Je grabiqare, ua vjedhë pulat në kotec, u bënë dëme nëpër shtëpi. E sheh si të kanë përzënë nga fshati, mirë që e ke shpëtuar kokën, moj vjedhacake, - ia numroi bilbili një për një.
Dhelpra plotë zemrim, i tha bilbilit; po zbrite poshtë, do të të shqyej, dhe pështyu drejt tij. Pështyma i ra sërish mbi fytyrën e vetë. Ndërsa bilbili, për inatin e sajë, vazhdoi ta këndonte këngën e pranverës.
Nga inati, dhelpra iku plotë tërbim, pyllit përpjetë.
5 shkurt, 2000, Malësi e Vërrinit
LISI, QUKAPIKU DHE KRIMBI
Një qukapik i bie vërdallë pyllit dhe shëtitë lis më lis. E kërkonte lisin më të mirë të pyllit për ta ndërtuar strofullën e tij. Diku ia vuri syrin dhe u ndalë mbi degën e një lisi. Pasi e vështroi mirë vendin ku do ta hapte strofullën e tij, ia filloi punës. Qak, qak, qak, filloi të qukas në trungun e lisit. Në fillim, e qukati lëkurën e trungut, pastaj duke shpuar me sqepin e tij, filloi të depërtoi në brendinë e trupit të lisit. Qukati, e qukati, qukapiku gjithë ditën e gjatë, deri sa e hapi një vrimë të madhe në zemrën e lisit. Buzë mbrëmjes, u vendosë brenda në strofull. Nga dhembjet që i kishte sjellur qukapiku, lisi ishte hidhëruar shumë. Në njërin skaj, gjethet e tija, ia hante krimbi, pa e pyetur fare dhe e çveshte nga bukuria dhe në anën tjetër qukapiku, ia shponte zemrën e tij, për të bërë strofullën për vete. Nga këto dëmtime që i sillnin këta dy armiq të tij ai pas një kohe u tha. Qukapiku mbeti pa strofull, kurse krimbi vdiq urie, sepse s'kishte më ku të hante gjethe. Ndërsa pylli mbeti pa freskinë e hijes dhe bukurinë, që i jepte lisi më i bukur i tij.
Malësi e Vërrinit,16. 16. 1999
NË PIKNIK
Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, një ditë vere vedosën të dalin në piknik. Ata u vendosën nën hijen e një lisi dhe filluan të i nxjerrin nga çantat e tyre gjësendet dhe ushqimet që i kishin marrë me vete. Mici e Coli, morën dy gurë të cilët i vendosën pranë njëri tjetrit, Cimi kishte mbledhur ca karthia për ta ndezur zjarrin. Toni që ishte më dembeli, e kishte zgjedhur punën më të lehtë. Ti fuste pijet , në ujin e lumit për të u ftohur. uli që ishte ca më dinaku, e kishte ndezur zjarrin, për të pjekur ca mish. Sa po ishin qetsuar të gjithë picimulët dhe po piqnin mish pranë zjarrit, një klithë u dëgjua nga thellësia e pyllit.
Çfarë mundë të jetë kjo klithmë, - pëti Culi që e dëgjoi i pari.
Nuk e di, - tha Coli dhe të gjithë picimulët vrapuan drejtë klithmës kah pylli. Kërkuan nepër pyllë, por nuk u pa asgjë.
E lëmë kërkimin - tha dembeli Toni dhe të gjithë picimulët u kthyen në vendin ku bënin piknik.
Uaaaa, - klithi Culi që po i afrohej i pari, zjarrit të ndezur, - po mishi ç'u bë, dikush na e paska vjedhur
Kush mundë të jetë? - pyeti Ceni.
Nuk gjetën asnjë gjurmë se kush ua kishte ngrënë mishin.
Dita po ikte dhe picimulët nuk kishin më për të ngrënë, ata u kthyen të dëshpruar në kasollen e tyre.
Pasi kishin ikur ca ditë, nga dita e piknikut të parë, ata kishin vendosur përsëri të dilnin në piknik. Por ketë radhë, dinaku Culi u kishte propozuar shokëve të tij që me vete ta merrnin edhe një kurthë.
Pasi u vendosën në vendin ku do të bënin piknik, e ndezën zjarrin dhe filluan të piqnin mish.
Përsëri u dëgjua një klithmë nga brendia e pyllit.
Përsëri ajo klithma, - tha Mici i vogël
Vërtetë, - tha Toni
Culi, propozoi që prapa klithmës të shkonin të gjithë, por kurthën ta vendosnin për rreth zjarrit ku piqej mishi. Pasi e vendosën kurthën, rreth e rreth zjarrit ku piqej mishi, picimulët u nisën drejtë pyllit.
Dhelpra, që tani më ishte mësuar me vjedhjen e mishit, iu afrua zjarrit dhe po provonte ta kapte copën e mishit. Pa pritmas ra në kurth dhe duke provuar të dalë, u ngatërrua edhe më keq dhe ngeli e zënë ngushtë.
Të gjithë picimulët vrapuan drejtë zjarrit, dhe kur u afruan, e panë dhelprën të ngatërruar nëpër kurthin e ngritur nga ata.
Ha ha ha, qeshën të gjithë picimulët
Ti qenke dhelpër, ajo që po na e vjedhë mishin, - tha picimuli Culi
Edhe herën tjetër, ti paske qenë, - tha Mici i vogël
Unë etëm desha të kaloja këndej pari dhe u ngatërrova nëpër këtë kurth, - gënjeu dhelpra
E sheh se vetë je nxënë duke vjedhur, dhe tani na gënjen, - tha eni
Jo, unë nuk gënjej, - ngulte këmbë dhelpra
Në ato qaste nga pylli dualën gjahtarët dhe erdhën tek picimulët
Ju lumtë voglushë, - tha njëri nga gjahtarët, - a paskeni punuar kësaj dinake, ajo çdo ditë po na i vjedhë pulat nga koteci
Pasi e dëgjuan ndodhinë e picimulëve, gjahtarët e vranë dhelprën. Pasi e rjepën trupin e sajë, mishin e hodhën në luginë, ndërsa lëkurën e morën me vete për të ua shitur zonjave të qytetit, për ndonjë shall rreth qafe. Ndërsa picimulët i kishin shpërblyer me para, sepse dhelpra ishte e tyre dhe i kishin uruar për mjeshtrin e treguar në zënjen e vjedhësit. Kështu më asnjëherë nuk kishte ndodhur që picimulëve të u vidhej mishi. Ata dilnin të qetë në piknik dhe askush më kurrë nuk i shqetësoi.
1999
ARUSHI I VOGËL I KËRKON PRINDËRIT
Arushi i vogël Bufi, ka ditë që rrinë i mbyllur në kopshtin e xhahtarit Sylë.
Xha Syla e kishte gjetur atë, një ditë në pyll dhe e kishte sjellë në shtëpi.
Bufi e kishte quajtur xha Syla dhe kështu e thirrnin të gjithë. I kishte bërë një kotec në kopsht dhe e mbante të mbyllur.
Mërzitej arushi Bufi dhe herë pas here qante. Një ditë tek po qante, një zog iu afrua pranë dhe me keqardhje e pyeti: se ç'kishte?
- Më kanë grabitur nga pylli dhe kam mbetur pa prindërit e mi, - u përgjigj arushi duke qarë, - tani ata nuk e dinë se ku gjendem unë dhe as unë nuk mundë të ikë nga këtu që ti gjejë përsëri prindërit e mi.
U mblodhën të gjithë zogjtë, kërkuan e kërkuan nëpër kopsht, deri sa e gjetën një dalje nga rrethoja e kopshtit të shtëpisë së xha Sylës.
- Do të ndihmojmë, - tha njëri nga zogjtë dhe i treguan rrugën arushit Bufi, se nga duhej të ikte përtej rrethojave.
Kështu zogjtë i prinin përpara arushit, ndërsa ai ecte kah e drejtonin zogjtë. Ai ia arriti të ikte përtej rrethojave dhe të ikë nga lagjja në drejtim të pyllit.
- Kamë shumë uri, - u tha zogjëve gjatë rrugës arushi Bufi.
Zogjtë i treguan një pemë, ku arushi Bufi mundë të hante qershiza dhe fluturuan përpjetë qiellit..
Arushi i vogël u ngjit ne pemë dhe filloi të hante qershiza. Një cicërrimë e një zogu të vogël, i mbetur vetëm në strofull e trazoi.
Kishte uri edhe zogu i vogël dhe nuk kishte kush ta ndihmonte.
Edhe prindërit e tij, kush e di nga kishin ikur. Arushi Bufi, mblodhi një grusht qershiza dhe i ofroi në strofull zogut të vogël.
Ai filloi të hante qershiza, ndërsa me cicërrimën e njomë të tij e falemënderoi arushin e vogël.
Në pemë takoi edhe krimbin, të cilit i dha një qershizë.
Kur e shoi urinë, arushi bufi u nisë pyllit përpjetë.
Rrugës arushi i vogël takoi ketrin, lepurin, iriqin dhe i pyeti nëse dinin gjë për strofullën e arinjëve, por ata nuk mundën ta ndihmojnë bufin e vogël. Sa ecte e afrohej nata, ndërsa arushi gjithnjë e më tepër brengosej se nëse do të mundë ti gjente prindërit e tij. Në mbrëmja aty pranë një lisi, hutini e këshilloi të pushonte, nga se rruga natën për arushin ishte e rrezikshme, kishte brigje e kodra nga ku mundë të pësonte. Por arushi nuk e përfilli fare, këshillën e hutinit. Tani më gjithçka ishte mbuluar me errësirë, ndërsa arushi i vogël ecte e ecte e nuk ndalej. Pa pritmas rrëshqiti në një breg dhe kur e pa veten në ujin e një liqeni. E ndihmoi bretkosa të dilte nga uji deri në skajin e liqenit.
Të thashë të mos ecësh natën se do ta pësosh, - i tha hutini, i cili iu gjendë sërish aty afër.
Ndërsa arushi i vogël, me sytë i kishte të mbushura plotë lot, vazhdoi rrugën pa folur asnjë fjalë.
Kjo e pikëlloi së tepërmi hutinin, i cili po fluturonte pranë tij dhe po e shoqëronte rrugës.
Hutini e dinte se ku ndodhej shpella e arinjëve, dhe e ndihmoi arushin Bufi ti gjente prindërit e tij.
Pak para mëngjesit, arushi Bufi u gjend përpara strofullës së prindërve të tij, të cilët e pritën me shumë gëzim, ndërsa hutini u kthye në strofullën e tij.
Nga ajo ditë arushi bufi dhe hutini, mbetën shokë të pa harruarë, ata herë pas here e vizitojnë njëri tjetrin dhe e ndihmojnë sa herë që ndonjëri nga ta e ka ndonjë hall.
2005
Vërejtje: Këto përralla, i publikoi të pa redaktuara dhe lekturuara, për arsye kohe. Dëshira më shtynë që lexuesit e vegjël të mundë të lexojnë këto përralla nga një pjesë e krijimtarisë time. Shpresoj në mirëkuptim, pamvarësisht në gabime. G.Ajgeraj.
http://www.gezimajgeraj.blog.com/
http://www.metaforapoetike.de.vu/
DRILONI DHE MIU
Miu që e dinte se çdo mëngjes, atypari kalonte Driloni i cili shkonte në shkollë, një ditë ishte shtrirë përpara derës dhe shtirej si i vdekur. Tek po kalonte aty pranë derës, Driloni u habitë kur e pa miun e shtrirë, për një qastë u ndalë dhe po e shikonte miun e shtrirë, tek o i lëvizte këmbët herë pas here.
Ç'bën aty?, e pyeti miun Ai.
Vdiqa urie tha miu, që po e njihte urtinë e Drilonit.
Drilonit i erdhi keq, dhe u kthye në kuzhinë, ku mori ca bukë djathë nga dhe ia solli miut. Miu po sa e mori bukën e djathin, iku drejtë strofullës së tij, pa u falemënderuar fare. Ndërsa Driloni drejtë shkollës.
Kur u kthye nga puna, mamaja e Drilonit, e gjeti të thyer enën e qelqtë ku e ruante djathin. Ajo e zemrua shumë, edhe më shumë kur e gjeti tërë bukën të grisur e të shpërndarë copa copa, nëpër shtëpi. Si ka mundësi, - thoshte me vete që Driloni ta ketë bërë një veprim të tillë.
Kur u kthye nga shkolla, Driloni sillej i gëzuar si gjithmonë me mamanë. Ndërsa mamaja e priti me zemrim, duke menduar se të gjitha dëmet i kishte bërë Driloni.
Nga ky zemrim i mamasë, Driloni u gjend i habitur. Por kur ajo i tregoi se si e kishte gjetur shtëpinë, të mbushur me copa buke, e enën e thyer të djathit, atij iu kujtua se të gjitha këto të zeza ja kishte bërë miu. Pasi i tregoi mamasë të gjithë ndodhinë, mamaja u qetësua dhe nga ai qastë vendosën të sillnin një mace në shtëpi. Të nesërmen, miun grabitqar, e kishin parë në gojën e maces laroshe. Nga ajo ditë, kurrë nuk ndodhi dëm në shtëpi.
2000, Malësi e Vërrinit
NË CIRK
Sot të gjithë picimulët ndjehen te gëzuar. Ata të gjithë së bashku kanë ardhur në cirk, ku duhet ti prezantojnë edhe ca pika cirku nga loja e tyre. Përpara se të hynin në cirk, Mici i vogël iu afrua një kafazi prej hekurave ku po mbaheshin mbyllur majmunët. Pa pritmas, njeri nga majmunët nga përtej hekurave, ia kapi kapelën nga koka Micit të vogël.
Kapelën time, kapelën time, - thirrte Mici i vogël drejtë Colit i cili po priste në rreshta për të hyrë brenda në arenën e cirkut. Coli për ti ardhur në ndihmë shokut të tij, nga çanta e nxorri një banae dhe u afrua pranë hekurave të kafazit, ku po mbaheshin të mbyllur majmunet. Majmuni, kur e pananen në duar të të Colit u afrua pranë hekurave të kafazit dhe po i zgjaste duart. Më jep kapelën, - tha Coli në drejtim të majmunit, e unë do të japë këtë banane. Majmuni duke u joshur pas bananes, i hodhi kapelën e Micit të vogël. Edhe Coli u tregua zemërgjerë dhe i dhuroi një banane, majmunit prapa hekurave. Të dy picimulët u kthyen në arenën e cirkut. Cirku filloi. Qeni e mbante një kamxhikë me një tojë të gjatë lëkure dhe e fërshkëllente herë pas here. Arushi që e mbante një kapelë mbi kokë, i mbushte balonat me frymë dhe i hidhte drejtë publikut i cili ulej shkallëve të arenës. Ngacmuesi Ceni, e kishte mbushur një kovë me ujë dhe spërkaste herë pas here në drejtim të publikut. Orkestra e derrave, e egzekutonte muzikën e cirkut. Xixëllonja kishte hipur mbi një kalë të bardhë dhe e vraponte nëpër rrethin e fushës së arenës. Publiku nëpër shkallët e arenës, duartrokiste pa u ndalur. Në rendin e parë ishin ulur picimulët, pastaj lepujt, minjët, urithët, derrat, arushët, elefantët etj. Pjesa e dytë vazhdoi me pikën e lojës me topa. Cimi i cili e kishte pregaditur këtë pikë e prezantoi për mrekulli. Ai i hidhte topat njëri pas tjetrit, përpjetë dhe asnjëherë nuk e huqte, që ndonjëri ti binte në tokë. Macja e prezantonte lojën me katër rretha plastike, të cilat i rrotullonte pa u ndalur. Ndërsa majmunët bënin akrobacione nëpër litarët e lëshuar nga kulmi i arenës. Pika e tretë, ishte Mici i vogël, i cili e mbante në dorë një rreth të rrumbllakët, nëpër të cilin dukej të kalonin dy qen të vegjël. Ata nga prapa i gjuanin me topa, grupi i minjëve. Pika ishte e mrekullueshme dhe duartrokitjet s`kishin të ndalur. Culi e kishte më së vështiri. Ai duhej të qëndronte gatitu pranë një muri, ndërsa arushi symbyllur duhej ti hudhte thikat përskaj tij. Edhe për kundër frikës së Culit, arushi u tregua mjeshtër i vërtetë. Të gjitha thikat i nguliti në mur, duke kaluar përskaj Culit. Sa u gëzua Culi, kur përfundoi kjo pikë, e cila fitoi më së shumti duartrokitje nga publiku në arenë. Edhe sportisti Coli e kishte shumë vështirë. Ai duhej të kalonte hipur mbi një rreth biçiklete, nëpër litarin e lidhur në dy skajet e arenës, në një lartësi të madhe. Në skajin tjetër e priste zonjusha xixëllonjë e ila shkëlqente nga vezullimat e dritave. Edhe këtë pikë Coli e kaloi për mrekulli. Ai kaloi nëpër fijen e litarit, hipur mbi rrethin e biçikletës deri në skajin tjetër, duke e mbajtur drejtëpeshimin e tij, me një shkop që e mbante në duar. Pas kësaj pike plot ankth, edhe tek publiku, pati shumë duartrokitje nga të pranishmit në sallë. Sot picimulët u dëshmuan shumë të shkathët. Mjeshtria e tyre shkëlqeu në sallë, sa që i kënaqi të gjithë të pranishmit në arenën e cirkut. Ata u treguan artistë të vërtetë cirku. Në mbrëmje u kthyen në kasollen e tyre përplot kënaqësi që u solli kjo ditë e bukur për ta.
1999
MIQËSIA E PICIMULËVE ME LUANIN
Gjashtë picimulët; Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe mici i vogël, janë shokë shumë të mirë mes veti. Ata jetojnë në një kasolle prej drurit, në një skaj të pyllit. Të gjashtët janë të mëdhenj, sa një gisht i dorës së një voglushi. Ata janë shokë të pa ndarë. Vjeshta që ka filluar ta ftohë motin, u ka sjellë të ftohtë edhe picimulëve në kasollen e tyre prej drurit. Ata janë ndarë në dy grupe dhe janë nisur përpjetë pyllit, për të mbledhë dru. Cimi, Ceni dhe mici i vogël në njërin skaj të pyllit, ndërsa Toni, Coli dhe Culi në anën tjetër po mblidhnin dru, për ta ndezur zjarrin në shtëpi.
Nga thellësia e pyllit,u dëgjua një klithmë, që i ra në vesh Micit të vogël.
Ç'mudë të jetë? pyeti ai ne drejtim të shokëve. Të tre shokët, krijuan qetësi në pyll, për ta dëgjuar se nga vinte ai zë. Edhe mua, më duket si klithmë, - tha Cimi, dhe u nisën drejtë nga vinte zhurma.
Duhet të jetë klithma e luanit, - tha Mici, dhe po shikonte nga prapa lisave, nga vinte klithma. Ndërsa luani, që kishte rënë në kurthin e gjahtarëve, që e kishin ngritur për dhelprën, ndihej ngushtë.
Ju lutem, më ndihmoni, - iu lutë, picimulëve që ta largonin nga kurtha.
Të tre picimulët, iu afruan luanit dhe filluan ta ndihmojnë të dalë nga kurtha. Cimi e tërhoqi në njërin skaj dhe Ceni në skajin tjetër, ndërsa Mici i vogël e ndihmoi luanin që ta nxirrte këmbën nga kurtha e gjahtarëve. Ndërsa luani, pasi ju falemënderua picimulëve, filloi ta lëpinte këmbën e tijë që i rridhte gjak.
Picimimulëve që u vinte keq për luanin, e lutën që të vite tek kasollja e tyre, nga se atje kishin fasho, dhe do te ia lidhnin plagën.
Luani që ndiente dhimbje ne këmbën e tij, menxi e priti ndihmën e picimulëve. Ata u nisën drejtë kasollës se tyre së bashku me luanin. Luani u ulë përpara kasolles së picimulëve dhe aty miqtë e vegjël i ofruan ndihmën e parë. Morën ca ujë në lumë dhe ia lanë gjakun që rridhte nga këmba e luanit, pastaj me ca barëra e fasho, ia fashuan plagën në këmbë. Në ndërkohë ishin kthyer dhe picimulët e tjerë Toni, Coli e Culi dhe kishin sjellur edhe ca dru me të cilat e ndezën zjarrin. Të gjashtë picimulët dhe luani, atë mbrëmje darkuan së bashku. Në mbrëmjen e vonë, pasi u falemënderuar për ndihmën e dhënë, luani u largua përjetë pyllit. Përpara se të largohej, luani ia kishte falur një pip fishkëllues, picimulit Coli dhe e kishte porositur; që sa herë të ndiheshin në rrezik ai dhe shokët e tij, vetë ta fishkëllenin pipin dhe ai do të vinte në ndihmë në qdo kohë.
* * *
Kishin kaluar disa ditë nga miqësia e picimulëve me luanin. Një ditë picimulët kishin dalë në shëti pyllit. Një zhurmë e çuditshme që i ngjante një vrapi, i trazoi edhe ata. Një qengj i vogël po vraponte drejtë tyre, ndërsa nga prapa po e ndiqte një ujk.
Uaaa, - klithi Coli, - ujku, ujku, dhe filluan vrapin drejtë kasolles së tyre. Prapa u shkonte edhe qengji i vogël.
Ndërsa Mici i vogël, e nxorri nga xhepi, pipin të cilin ia kishte dhuruar luani, dhe filloi ta fërshkëllej.
Frrrrrrr, frrrrrrrr, frrrrrrrrrrrr, dhe të gjashtë picimulët u futën në kasollën e tyre. Edhe qengji i vigël arriti të futej brenda në kasolle, dhe picimuli Micu, e mbylli derën nga prapa. Shpëtuam, - tha Coli.
Shpëtoi edhe qengji i vogël, - tha Culi, i cili po shikonte përtej dritares, ujkun i cili po i shkonte vërdallë kasolles.
Mici i vogël, vazhdimishtë fërshkëllente me pipin e tijë; Frrrr, Frrrrrrrr, Frrrrrrr.
Luani që e kishte dëgjuar fërshkëllimën e pipit të Micit, erdhi vrapë përpara kasolles së picimulëve. Ai u ndeshë në dyluftim me ujkun i cili po sillej vërdallë rreth kasolles. Në këtë dyluftim, luani u tregua shum i fuqishëm, sa që e shqeu ujkun dhe e hudhi teposhtë në luginë. Të gjithë këtë skenë e kishin parë edhe picimulët, nga dritaret e kasolles. Ata u gëzuan shumë për trimërinë e mikut të tyre. Ndërsa luani, pasi e kishte përfunduar me ujkun, u afrua pranë kasolles së miçëve të tij të vegjël dhe i ftoi që të dilnin të lirë pyllit, sepse ujku nuk jetonte më. Të gjashtë picimulët dhe qengji, ju falemënderuan luanit, për ardhjen në ndihmë, në momentet më të vështira, kur ata patën nevojë. Luani pasi i pyeti miqtë se a ishin të gjithë shëndosh e mirë, u la porosinë se sa herë të ishin ngushtë, vetëm ta fishkëllenin me pipin e tij, dhe ai do të gjendej gjithmonë aty. Kështu pra edhe luani iu gjend në ditën më të vështirë miçëve të vegjël të tij dhe nga ajo ditë, picimulët nuk shqetësoi askush më. Edhe qengji i vogël u kthë në kope tek mamaja e tij. Nga ajo ditë të gjashtë picimulët, e fituan edhe një mik të ri, bariun e kopesë së deleve, i cili kujdeset vazhdimishtë për picimulët e vegjël.
2. mars, 1999
Katër picimulët dhe hutini
- Picimuli Culi dhe tre shokët e tij Ceni Cani e Coli një pasdite vere vendosën të dalin në piknik. Të katër shokët morën çantat e mbushura me plaçkat e nevojshme dhe dolën përpjetë livadheve e pyjeve. Pranë një qershize të madhe e cila gjendej mu pranë një lumi që kalonte përskaj livadheve, të katër shokët vendosën të bëjnë piknik.
Vend i mrekullueshëm për piknik, - tha Culi
- Këtu do të vendosemi -shtoi Ceni.
Ashtu edhe u bë. Të katër shokët lëshuan çanta e mbushura me plaçka dhe ulën të pushojnë. Dielli që rrezonte përmbi, Canit dhe Colit ia shtonte etjen për tu larë në lum, ndërsa Ceni, nga rruga që e kishte kaluar, ndiente lodhje dhe ishte shtrirë të pushoi. Culi kishte dëshirë që të bëjë ca shëtitje drejtë kodrës përpjetë. I luti dhe shokët e tij, por ata u treguan dembelë.
- Do të shëtis vetëm - tha ai, dhe me çantën mbi shpinë u nis kodrës përpjetë. Kur u ngjitë afër majës së kodrës, që mbulohej vetëm nga shkëmbinjët, filluan të dukeshin disa vrima të errëta që qonin në brendinë e shpellave. Culi u bë shumë kurioz të dinte se ku të qonin ato hyrje të errëta. Nga çanta e nxorri llampën e dorës dhe e ndezi drejtë brendisë së shpellës. Errësira po vazhdonte tutje përmes shkëmbinjëve ndërsa Culi prapa shkëlqimit të llapës, po ecte tutje shpellës. Nga brendia e shpellës filluan të fluturojnë lakuriqët e vëbuar nga drita, ndërsa mu përpara Culit një hutin i kishte mbyllur sytë me flatrat e tija dhe se duronte dotë dritën e llampës së Culit.
- Më vërbove, - thirri hutini, - të lutem shuaje atë dritë, - u lutë picimulit Culi.
- Si është e mundur, - pyeti Culi, - unë pa llampë nuk shoh fare.
- Sytë e mi, nuk mundë ti përballojnë dritës, prandaj fluturoi vetëm natën, - sqaroi hutini.
- Tani e kuptova, - tha Culi dhe nga çanta e tij nxorri ca syze dielli të cilat ia ofroi hutinit.
- Tani nuk më pengon fare, drita e llampës, - tha hutini, pasi i vendosi syzet Culit.
Do ti provojmë dhe në dritën e diellit, - propozoi Culi dhe vazhdua drejtë daljes së shpellës.
I pari nga shpella doli hutini, i cili u ndie shumë i lumtur kur vërejti se tani më as drita e diellit nuk po e pengonte, - kjo është mrekulli - i tha Culit, dhe për të mirën që më bëre, unë do të të shpërblejë; ne do ë fluturojmë së bashku deri atje ku të duash ti – tha hutini.
Ndërsa Culi që edhe ashtu ndihej i lodhur, menxi e priti këtë shpërblim që ia ofroi hutini. Të dy shokët fluturuan gjithandej kodrave, deri sa arritën tek vendi ku po bënin piknik Ceni, Cani e Coli. Të tre shokët u habitën kur e panë Culin tek po fluturonte nën krahët e hutinit. Culi u tregoj të gjithë ndodhinë shokëve të tij, ndërsa hutini i shpërbleu edhe shokët e Culit, me të tjera fluturime.
Sa të lumtur u ndanë atë pasdite katër picimulët dhe hutini, shoku i ri i tyre. Në mbrëmje u kthyen në shtëpi, ndërsa hutini vazhdoi fluturimin e tij, lartë mbi kodra.
27.9.2995, Zvicër
NË DITËLINDJEN E COLIT
Picimuli Coli sot e ka ditëlindjen, ai i ka mbushur pesë vjet dhe është rritur sa një gishto. Për çudi, ai sot është zgjuar vonë, deri sa të gjithë shokët e tij: Toni, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, kanë ikur në pyll, për të mbledhur lule. Kanë ardhur edhe lepujt, të cilët me vete e kanë sjellur edhe një lakër për Colin. Me ta ishte edhe lepurushi i vogël, i cili ishte zgjuar shumë vonë dhe kishte mbetur pa ngrënë. Ai provoi që vjedhurazi ta kafshoi lakrën që i kishin sjellur Colit, por këtë veprim e vërejti lepurushi plakë dhe i terhoqi veshin atij. Kështu që dhurata për picimulin Coli, shpëtoi e pa prekur. Në urime kishin ardhur edhe dy minjët më të mëdhej të cilët për dhuratë e kishin sjellë një pako plotë djath. Ndërsa urithi që sa po doli nga toka, me vete e kishte sjellur një karrotë, si dhuratë për Colin. Sa po e pa lepurushi i vogël, vrapoi ta kapur karotën, por lepurushi plakë, sërish e gjend pranë dhe i kapi veshin. Zogjtë që kishin ardhur si kor, ia filluan këngë pranë krevatit ku po flinte Coli. Ata i kënduan këngën për ditlindjen e tij, pranë shtratit ku po flinte. Ndërsa dhelpra që kishte ardhur për urim, nuk kishte sjellur asgjë. Ajo në dorë e mbante një pupël pule, me të cilën here herë e ngacmonte Colin tek këmbët, dhe ai strukej nën plafin e shtratit të tij. Dhe sa here që Coli, kokën e mbulonte me plafin e tij, dhelpra i hante gjësendet nëpër pjata, që ia kishin sjellu Colit për ditëlindje. Ndërsa picimulët tjerë, e kishin shtruar tavolinën në kopsht dhe aty e kishin vendosur një tortë, e mbi të i kishin ndezur edhe pesë qirinj. Të gjithë të ardhurit, edhe Coli, u vendosën pranë tavolinës për ta filluar festën. Në atë qastë, aty pranë kaloi xixëllonja e hipur në një aeroplanë, prapa të cilës filluan të vrapojnë të gjithë, picimulët, lepujt, urithi, minjët. Dhelpra vrapoi pas tyre, por aty pranë pyllit, u kthë dhe shpejt e shpejtë e hëngri tortën e Colit. Në pjatë i la vetëm ca trosha të vogla të cilat filluan ti hanin zogjtë. Thirrjet e dhelprës dinake, se tortën po e hanin zogjtë, i ktheu pranë tavolinës të gjithë picimulët dhe ardhurit e tjerë. Por tani më s'kishte ngelur asgjë nga torta e Colit. Zogjtë e hëngrën tortën, - thirrte dhelpra.
Ndërsa picimuli Culi, që ia kishte vërejtur turirin e përlër me kremën e tortës, iu drejtua dheprës; kjo e hëngri tortën, ia shihni gojën, e ka plotë kremë nga torta.
Të gjithë e kuptuan dredhinë e dhelpren dhe e dëbuan nga shoqëria. Ndërsa festën e ditëlindjes së Colit e vazhduan të tjerët, por pa dhelprën në atë mes.
Edhe pse, kënaqësinë e festës, ua prishi dhelpra, ata e kaluan shumë mirë atë ditë në ditëlindjen e Colit. Edhe Coli u nda shume i lumtur atë ditë.
1999
KETRI DHE ARRA
Ketri që gjithë ditën e kalonte nëpër pemë, duke kërcyer her andej e herë këndej, menxi priste sa të piqej arra. Shpesh i provonte, por arrat nuk dilnin nga lëkura e gjelbërt e tyre, deri sa i erdhi stina, e u poqën frutat. Dhe tani, që kokrrave u kishte ardhur stina e tyre, ato dilnin vetë nga lëkura, dhe shpesh binin edhe në tokë kokrrat e arrës. Tani që pema ishte pjekur, ketri ndihej i gëzuar, kërcente nga dega në degë. Filloj të i provoj kokrrat e arrës, që ti thyente me dhëmbët e tij të vegjël. Por kokrrat ishin shumë të forta, për dhëmbin e ketrit. E provoi një, dy, tre, katër, por nuk ia arrinte që ta thyente asnjërën. Nga që nuk ia arriti të thyente asnjë kokërr arre, u zemrua dhe filloi ti hudh ato nga pema. Aty pranë pemës kishte kaluar një grup fëmijësh dhe kishin filluar të i mblidhnin kokrrat e arrave, që i përbuzte ketri. Pastaj, kishin mbledhur edhe nëpër degët më të afërme të pemës, deri sa i kishin mbushur xhepat e ishin kthyer në shtëpi. Ndërsa ketri i zemruar nga që nuk po ja arrinte ti thente kokrrat e arrës, i përbuzi ato gjatë gjithë stinës.
Erdhi viti tjetër, dhe pema në degët më të larta që i kishte përbuzur ketri, nuk kishte bërë fare kokrra. Pema ishte hidhëruar me ketrin dhe nuk ia kishte falur asnjë kokërr vitin tjetër. Ndërsa në degët ku kishin mbledhur fëmijët, kishte plotë kokrra.
Ketri që ishte zemruar në pemën, kishte zbritur në degët e poshtme dhe e kishte vazhduar atë avazin e vjetër të përbuzjes.
Por voglushët që e kishin hetuar zilinë e ketrit, një ditë e kishin ruajtur nën pemë, dhe e kishin përzënë përgjithmonë nga arra.
Edhe pema ishte gëzuar shumë dhe vitin tjetër përsëri ishte mbushur me kokrra që ua falte fëmijëve.
Malësi e Vërrinit,16. 6. 1999
NË DETË
Sportisti Coli dhe qesharaku Cimi, kishin shkuar për pushime në det. Ata, qysh herët në mëngjez, kishin dalur në plazh për të zënë një vendë më të mirë. Me që ishin të parët, vendin e kishin gjetur më të përshtatshmin për ta dhe i kishin vendosur edhe çadrat për mbrojtje nga dielli i fortë i ditës. Me daljen e diellit, edhe lazhi filloi të mbushej me pusheus. Sportisti Coli, nuk kishte dëshirë që shoku i tij Cimi, të futej në thellësitë e detit, sepse nuk dinte notë. Edhe ai vetë, nuk ndihej i sigurt, nga se ishte hera e parë në detë. Ndërsa picimuli Cimi, as që donte të dëgjonte këshillën e shokut të tijë.
Unë do të provoj të notoj, - tha Cimi
Ndërsa unë të lutem, që të mos hysh në thellësi, ja lahu këtu në skaj të plazhit, - tha Coli.
Picimuli Cimi, as që deshi të dëgjoi. E mori vrapin në drejtim të detit dhe u futë deri në thellësinë e tijë. Pa pritmas, fillojë të fundoset nën ujin e detit teposhtë.
Ndihmë, ndihmë, ndihmë, - u dëgjuan thirrjet e Cimit.
Ndërsa delfini, që në ato qaste kishte kaluar aty pranë, e kishte dëgjuar klithmën e Cimit. Ai shumë shpejtë u gjend pranë dhe e nxorri Cimin nga fundosja. Trupin Cimin e solli në skaj të detit, deri sa Cimi e kishte humbur vetëdijen nga uji i tepërt në trup.
Njëri nga shpëtimtarët që u gjendën aty afër në plazhë, i ofroi ndihmën e parë, duke i dhënë frymarrje Cimit të alivanosur.
Pas disa kollitjeve, Cimi kishte shpërthër në të vjellur dhe kishte nxjerrë ujin e tepërt, jashë
Pasi kishte ardhur në vete, aty ishin kthyer në apartamentin e tyre ku ishin vendosur, nga se atë ditë picimuli Cimi, ndiente kokë dhimbje.
Ditëve tjera në vazhdim, picimulët ishi larë në skaj të detit, deri sa e kishin përvetësuar mjeshtrin e notit.
Ata, përpara se të largoheshin nga pushimet, nuk kishin harruar që ta falemënderonin edhe delfinin, i cili e shpëtoi Cimin nga mbytja në det.
2000, Durrës
RËNJA NGA MOLLA
Dy picimulët e vegjël sa një gishto, Ceni dhe Toni dalin në shetitje. Rrugës ata e shohin një pemë molle e cila nuk kishte të numëruar se sa fruta kishte. Kishin rënë shumë kokrra molle edhe në tokë dhe s'kishte këmbën ku ta lëshoje nga frutat.
Uaaaa sa shumë fruta paska kjo mollë, - tha Toni
Sa mirë, - shtoi Ceni, - unë do të ngjitem në pemë dhe do të këpus një mollë nga degët.
Unë nuk do të ngjitem lartë, do të marr një kokërr nga këto që kanë rënë nga pema, - shtoi Toni
Ndërsa Ceni, që ishte ca edhe i pa rehatshëm dhe shumë i lëvizshëm, u ngjitë lartë në pemë. Kishte hipur mbi një degë të pemës dhe po i mbushte duart. Pa pritmas, dega e pemës u thë dhe picimuli Ceni ra nga pema në tokë.
Ai lëshoi vetëm një klithmë oh, dhe mbeti fare pa frymë.
Picimuli Toni vrapoi drejtë tij duke e thirrur; Ceni, Ceni, Ceni, por nuk merrte përgjigjie nga ai. Nuk dinte çfarë të bënte picimuli Toni. Aty pranë kalonte një vijë uji dhe kur e pa, Tonit iu kujtua që ta freskonte me ujë mbi faqe shokun e tij. Ai i mbushi grushtat me ujë dhe fillojë ta lagë nëpër faqe Cenin. Pas pakë, Ceni filloi të lëshoi ca klithma; oh, oh, oh këmba e ime më dhemb, - foli ai, - mos më lëviz të lutem, - i tha Tonit i cili po tentonte ta zgjonte nga vendi.
Pasi erdhi ne vetëdije Ceni, por mbeti ulur në vendin ku ishte, e luti Tonin që të shkonte dhe të lajmëronte shokët në kasollën e tyre, për atë se çfarë kishte ndodhur.
Në vrap erdhën të gjithë picimulët për ti dalë në ndihmë shokut të tyre. Pasi e vendosën mbi një lesë trupin e Cenit filluan ta bartnin me rendë të gjithë picimulët, për ta sjellë në kasollen e tyre.
Pasi e sollën në kasolle Cenin, Coli dhe Cimi morën vrapin drejtë qytetit për ta lajmëruar mjekun.
Rruga ishte e gjatë deri sa kishin arritur tek mjeku. Pastaj së bashku me të deri sa ishin kthyer në kasolle. Ata e kishin ndihmuar edhe mjekun, ta bartnin çantën e tij me barëra dhe mjete tjera që i kishte marrë me vete mjeku.
Prandaj dhe kishte kaluar ca kohë e gjatë dhe picimuli Ceni kishte ndier shumë dhimbje gjatë asaj pritje.
Çfarë ke voglush? - e pyeti mjeku, Cenin, tek po afrohej pranë tij.
Më dhembë këmba xhaxhi doktor, - tregoi Ceni, - ja këtu, - dhe tregoi me dorë drejtë vendit të dhimbjes.
Mjeku i mori në dorë këmbën, e preku disa herë rreth vendit ky dyshonte se ishte dhimbja dhe filloi ta lyej me ca barëra. E lëmoi disa herë vendin e dhimbjes, dhe filloi ta përdredhë andej këndej këmbën e Cenit.
Ndërsa klithmat e Cenit, bëheshin edhe më të forta.
Bëhu i fortë, voglush, tani do të të kaloi, sa ta kthej në vend muskulin e përdredhur, - tha doktori, i cili po e lëvizte lehtë herë majtas, herë djathtas këmbën e Cenit.
Ndërsa picimulët e tjerë, e ndihmonin mjekun për të gjitha që ai i kërkonte në ato qaste, për ta shëruar shokun e tyre.
Pas një tërheqje që i bëri mjeku, këmbës së Cenit, një shkrrap e lehtë u dëgjua nga këmba e Cenit, i cili në ato qaste lëshoi edhe një klithmë më të fortë.
Më duket se ra në vend, - tha mjeku, - ke dhembje tani? - e pyeti Cenin.
Më duket sikur u qetësua dhimbja, - foli Ceni i skuqur fytyrës dhe dhimbjet.
Do të bëhet mirë, ishte vetëm një përdredhje tha mjeku, ti ke pasur fat që nuk është thyer ashti, se do të vuaje shumë më tepër, - fliste mjeku, tek po ja lidhte vendin në këmbën e cenit me disa fasho.
Ti nuk duhet të zgjohesh nga shtrati një muaj, pastaj me shumë kujdes do të fillosh të ecësh. Unë do të vijë të kontrollojë herë pas here dhe ti do të ma mbash fjalën, apo? - këshilloi mjeku.
Po, xhaxhi doktor, - premtoi Ceni.
Hë pra, herave tjera s'do të hipësh në pemë, sepse sërish do ta pësosh, - shtoi mjeku.
Jo xhaxhi doktori, më mire ta kisha dëgjuar Tonin, e mos të hipja në pemë, s'do të më ndodhte kjo që ndodhi, - e pranoi fajin Ceni.
Mjeku, pasi ia lidhi mire këmbën, i këshilloi picimulët tjerë të kujdesen për shokun e tyre he u largua në drejtim te qytetit.
Ceni i kishte zbatuar të gjitha këshillat e mjekut i cili herë pas here kishte ardhur dhe e kishte kontrolluar gjendjen e këmbës së Cenit. Pasi kishte kaluar një muaj, këmba e Cenit ishte shëruar dhe mjeku e kishte konstatuar se ai mundë të zgjohej dhe të ecte me kujdes të shtuar.
Edhe mjeku, ishte ndarë shumë i kënaqur nga mbajtja e fjalës, nga ana e Cenit.
Kështu, tani më kishte ardhur edhe dimri dhe lëvizjet e picimulëve ishin të kufizuara nga bora. Në pranverë, Ceni doli plotësisht i shëruar dhe nuk ndiente asnjë dhimbje në këmbën e tij.
Për shërimin e tij të plotë u gëzua shumë doktori, por edhe shokët të cilët u kujdesën shumë për Cenin.
1999
KËSULËKUQJA KONI KËRKONË NJË SHTËPIZË
Kësulëkuqja koni kishte mbetur pa shtëpi. Nga shirat e pranverës që kishin rënë, kishin vërshuar lumenjët dhe kishin marrë me vete gjithçka kishin gjetur. Edhe shtëpinë e konit, e cila ishte pranë një lumi. Për fat, koni atë ditë nuk ishte gjendur aty, kishte qenë tek bleta për një vizitë dhe atje kishte mbetur deri sa kishin pushuar vërshimet. Kur ishte kthyer në shtëpi, nuk kishte gjetur asgjë aty pari. Kishte qajtur për shtëpinë e sajë dhe ishte nisur pyllit përpjetë në kërkim te ndonjë strehe tjetër. Rrugës e kishte takuar ketrin të cilit i ishte treguar hallin e sajë.
Nëse të pëlqen, këtu në lis, mundë të rrish edhe tek unë, pastaj atje lartë është edhe zogu në folen e tij dhe do të jetojmë së bashku - ishte treguar zemër gjerë ketri.
E mbetur në rrugë, kësulëkuqja koni, menxi e kishte pritur ofertën e ketrit. Edhe zogu u tregua emërgjere dhe i ofroi gjysmën e foles së tij.
Përgjatë gjithë natës së parë, kësulëkuqja koni nuk mundi të flejë. Fqiu i parë korbi, për gjatë gjithë natës nuk i la të qetë. Krrokama dhe rrëmuja që vinte nga foleja e korbit, Kësulëkuqen koni e detyroi që të nesërmen sërish të vazhdoje në kërkim të një strehe tjetër.
Eci e eci maleve e fushave, dhe aty pranë një kënete e takoi bretkosë. I tregoi gjithë hallin ç'kishte sa që bretkosës i erdhi shumë keq.
Ja këtu ne skaj kënetës, e kam strofullën time, po deshe këtu ta gjej një vend dhe ty, - tha bretkosa.
Ashtu dhe bëri Kësulëkuqja koni. Natën e kaloi buzë kënetës së bashku me bretkosën, por pa fjetur fare. Nuk kishte mundë ti mbyllte sytë nga gërrhama e bretkosës dhe lejlekët që nuk i linin të qetë aty në kënetë.
Të nesërmen, pasi e falemënderoi bretkosën për zemërgjersin e treguar, kësulëkuqja koni vazhdoi rrugën në kërkim të ndonjë vendi më të qetë.
Gjatë rrugës e takoi lepurin, të cilit i tregoi hallin që kishte.
Edhe lepurushi u tregua zemërgjere. Bile ai i mblodhi të gjithë shokët e tij të pyllit; ketrat, zogjtë, iriqët, bletën dhe aty në brendinë e një lisi i ndërtuan një kasolle të vogël. Sa shumë i pëlqeu shtëpiza Kësulëkuqes koni. Bile shokët i sollën edhe shumë gjëra të nevojshme për të, dhe mobile tjera shtëpiake. Sa e gëzuar u ndie atë ditë kësulëkuqja koni. Ajo së bashku me fqinjët e ri të pyllit, bëri festë të madhe në ditën e përurimit ty shtëpisë së sajë.
6. 10.2005,
ARIU I VOGËL BESI DHE DORDOLECI
Arushi i vogël Besi, kishte fjetur gjatë gjithë dimrit brenda në shpell, pranë pridërve të tij. Një ditë kur ishte zgjuar dhe kishte dalë nga shpella, dimri po i numëronte ditët. ndërsa bora ngadalë kishte filluar të shkrihej. Në fillim Besi i vogël filloi të luajë mbi borë, duke bërë topa bore. Pastaj iu kujtua ta ndërtojë një dordolec nga bora. Kjo ide e gëzoi shumë ariun e vogël Besi. Filloi të mbledhë borën dhe bëri dy toptha të mëdhenj dhe një topth të vogël bore, të ilat i vurin njërën mbi tjetrën dhe e bëri dordolecin e tij. Mbi kohë i vendosi një copë guri të rrafsht, dy gur të vegjël në vend të syve dhe një shkop druri në ven të hundës. Dukej i bukur dordoleci i ariut të vogël Besi. Kjo e gëzonte shumë ariun Besi. Ai pasi e mbaroi tërë dordolecin, vrapoi drejtë shpellës ku po flinin prindërit e tij. Iu lute atyre që tedilnin në oborrin e shpellës dhe ta shihnin dordolecin që e kishte ndërtuar Ai. Deri sa prindërit e arushit të vogël Besi u zgjuan nga gjumi dhe dualën ta shihnin dordolecin e Besit, dielli që e kishte pushtuar natyrën, e kishte shkrirë edhe dordolecin e Besit. Dordoleci ishte zvogëluar nga nxehtësia e diellit që e kishte shkrirë borë dhe e kishte humbur pamjen e dordolecit. Kjo e theu në shpirt arushin e vogël Besi. Ai filloi të qaj. Ndërsa prindërit e tij që e dinin misterin e shkrirjes së dordolecit, i thanë se dimri po ikte dhe bora nuk i përballon më nxehtësis së diellit. I premtuan, se dimrin tjetër do të zgjoheshin më herët, pa ikur dimri dhe do të bënin dordolec. Kjo e qetësoi arushin e vogël Besi, i cili bashkë me prindërit e tijë, vazhduan ti gëzojnë ditëve të pranverës.
21. 3. 2006, Zvicër
LEPURI, LAKRA, QENI DHE URITHI
Në një kopsht të shtëpisë, një bujk kishte mbjellur shumë lakra. Lepuri, që e kishte përcjellur mbjellën dhe rritën e lakrave, nuk kishte pasur mundësi të hante asnjë lakër, nga se bujku e ruante vazhdimisht kopshtin e tij. Deri sa bujku i ruante lakrat nga grabitqarët dhe hajdutët mbi tonë, urithi kishte bërë shumë vrima nëpër kopsht dhe ua kishte dëmtuar rrënjët e lakrave, të cilat kishin filluar të kalbeshin. Një ditë, bujku ishte zemruar në urithin të cilin e kishte ruajtur në kopsht. Pasi e kishte përcjellur me kujdes lëvizjen e tij nën dhe, e kishte goditur në kokë. Nga ajo ditë, bujku ndihej i qetë dhe rojën e lakrave të tija e kishte ndërprerë. Mungesën e bujkut, e kishte hetuar lepuri, i cili e kishte vëzhguar vazhdimisht. Këtë mungesë të rojës së kopshtit, e shfrytëzoi lepuri i cili e vodhi lakrën më të madhe që gjendej aty. Lakra ishte e madhe dhe kjo i kishte sjellur vështërsi lepurushit për ta bartur deri në strofullën e vetë. Ai e tërhoqi deri në skajin e arës, duke e rrotulluar lakrën herë andej e herë këndej. Dikur, ishte lodhur dhe lakra i kishte shpëtuar nga këmbët e tija. Aj ishte rrotulluar teposhtë kopshtit dhe e kishte goditur në kokë qenin i cili po flinte në skaj të kopshtit. Qeni ishte zgjuar trembëshëm dhe po sa e kishte ngritur kokën, në skajin e kopshtit e kishte parë lepurin i cili ia kishte marrë ikës. Qeni i zemruar, ishte vënë në vrap prapa lepurit të lodhur, të cilin pas një vrapi të gjatë e kishte nxënë dhe e kishte shqyer me dhëmbët e tij të mprehtë. Kështu, nga ajo ditë, më askush nuk ia kishte vjedhur lakrat e bujkut në arë.
21. 8. 1999, Malësi e Vërrinit
NË KOPSHT
Picimulët Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, sotë kan dalur ne kopsht per të luajtur. Është mot i mirë, prandajë ata duan ta shfrytëzojnë ngrohtësinë e diellit dhe motin e mirë, duke luajtur në kopsht.
Dembeli Toni, nuk ka dëshirë të luajë. Ai e ka lidhur një litarë mes dy lisave, e ka vënë një qarqaf mes litarëve dhe ka rënë të flejë mbi të. djehet si në piknik dhe nuk ka dëshirë ti pengojë askushë.
Sportisti Coli, është vënë në gare me lepurin, se cili do të ia kaloi në vrapim, ndërsa Mici i vogël e ndanë drejtësinë e gjyqtarit. Cimi bënë duartrokitje për fitoren e Colit. Ndërsa Ceni, nuk e lenë të qete dembelin Toni dhe me ndihmën e zogjëve, ai nuk e len të flej fare. Edhe minjët, i gëzohen fitores së Colit, nga lepuri. Ndërsa sorra e mbanë medaljonin në sqep, se cili do të arrijë i pari në cak, të ia dhurojë.
Dembeli Toni, as sesi të gjejë qetesi nga Ceni dhe zogjtë mbi lisa.
Ai filloi ti qortoi zogjtë, që ia prishnin qetësinë, bile u hidhërua edhe në shokun e tijë Cenin.
Në ato qaste Ceni dhe culi, e sollën një shporte me topa tenisi dhe filluan serish ta goditnin dembelin toni.
Edhe Toni i hidhëruar filloi të mbledhë topa dhe të gjuajë në drejtim të shokëve të tijë. Kështu që edhe dembeli Toni, u futë pa dashur në lojën e shokëve.
kur mbaruan lojën, picimulët u kthën në kasollën e tyre, por q'të shohësh. Në kasolle ishin mbledhur kopeja e derrave, dhelpra, minjët, lepurushët, miilingona etj.
Çfarë ka ndodhur? - pyeti Toni.
Sotë është dita e parë e pranverës, dhe ne deshëm të festonim, por me që ti doje qetësi, ne u futëm këtu në kasollen tuajë,që të mos të te pengonim - tha ketri.
Vërtetë, - tha Toni dhe vazhdoi të festonte me shokët e tjerë.
Kështu të gjithë së bashkë, vazhduan festën, për ditën e parë të pranverës. Ishte vërtetë një ditë e bukur, që i gezoi të gjithë picimulët dhe miqtë e tyre që festuan në kasolle.
1999
DHELPRA DHE BILBILI
Në degën e një lisi, po këndonte një bilbil, ndërsa aty pranë po kalonte dhelpra e cila ishte nisur në gjueti. Kishte kohë që bilbili ishte kthyer në strofull, sepse vjeshta kishte ikur dhe kishte ardhur dimri me borë. Ndërsa dhelpra që e pëlqente dimrin, ishte nisur për jueti drejtë fshatit.
Për ku je nisur o dhelpër?, e pyeti bilbili nga lartë në degë.
Për gjueti, - tha ajo plotë inat, nga gjelozia për këngën e bukur të bilbilit.
Ndërsa bilbili, që ia njihte gjelozin e dhelprës, si për inat, i tha; nëse shkon në fshat, pët dhe për këngët e mia, nëse ju pëlqejnë fshatarëve.
Por dhelpra iku me rrëmbim teposhtë dhe as që e përfilli, fjalën e bilbilit.
Pasi nuk kishte gjetur asgjë në fshatë, ajo po kthehej sërish të njejtës rrugë. E zhgënjyer, dhe kokë ulur po kalonte pranë lisit ku po këndonte bilbili.
U ktheve, o dhelpër? e pyeti bilbili, duke e përqeshur.
Nuk gjete asgjë?
Jo, - tha ajo me gjysëm zëri.
Po q'thonë fshatarët, për këngët e mia?
Ata nuk i duan fare këngët e tua, - tha dhelpra plotë inat.
Ndërsa bilbili që ia njihte inatin e sajë, ia filloi një këngë të bukur, për inatin e dhelprës. Do ta këndoi kur të vjen behari, atje mbi fshatë, dhe kur ta dëgjojnë fshatarët, do të u gëzohet zemra nga këngët e mia. Ata, ty nuk të duan. Je grabiqare, ua vjedhë pulat në kotec, u bënë dëme nëpër shtëpi. E sheh si të kanë përzënë nga fshati, mirë që e ke shpëtuar kokën, moj vjedhacake, - ia numroi bilbili një për një.
Dhelpra plotë zemrim, i tha bilbilit; po zbrite poshtë, do të të shqyej, dhe pështyu drejt tij. Pështyma i ra sërish mbi fytyrën e vetë. Ndërsa bilbili, për inatin e sajë, vazhdoi ta këndonte këngën e pranverës.
Nga inati, dhelpra iku plotë tërbim, pyllit përpjetë.
5 shkurt, 2000, Malësi e Vërrinit
LISI, QUKAPIKU DHE KRIMBI
Një qukapik i bie vërdallë pyllit dhe shëtitë lis më lis. E kërkonte lisin më të mirë të pyllit për ta ndërtuar strofullën e tij. Diku ia vuri syrin dhe u ndalë mbi degën e një lisi. Pasi e vështroi mirë vendin ku do ta hapte strofullën e tij, ia filloi punës. Qak, qak, qak, filloi të qukas në trungun e lisit. Në fillim, e qukati lëkurën e trungut, pastaj duke shpuar me sqepin e tij, filloi të depërtoi në brendinë e trupit të lisit. Qukati, e qukati, qukapiku gjithë ditën e gjatë, deri sa e hapi një vrimë të madhe në zemrën e lisit. Buzë mbrëmjes, u vendosë brenda në strofull. Nga dhembjet që i kishte sjellur qukapiku, lisi ishte hidhëruar shumë. Në njërin skaj, gjethet e tija, ia hante krimbi, pa e pyetur fare dhe e çveshte nga bukuria dhe në anën tjetër qukapiku, ia shponte zemrën e tij, për të bërë strofullën për vete. Nga këto dëmtime që i sillnin këta dy armiq të tij ai pas një kohe u tha. Qukapiku mbeti pa strofull, kurse krimbi vdiq urie, sepse s'kishte më ku të hante gjethe. Ndërsa pylli mbeti pa freskinë e hijes dhe bukurinë, që i jepte lisi më i bukur i tij.
Malësi e Vërrinit,16. 16. 1999
NË PIKNIK
Toni, Coli, Culi, Cimi, Ceni dhe Mici i vogël, një ditë vere vedosën të dalin në piknik. Ata u vendosën nën hijen e një lisi dhe filluan të i nxjerrin nga çantat e tyre gjësendet dhe ushqimet që i kishin marrë me vete. Mici e Coli, morën dy gurë të cilët i vendosën pranë njëri tjetrit, Cimi kishte mbledhur ca karthia për ta ndezur zjarrin. Toni që ishte më dembeli, e kishte zgjedhur punën më të lehtë. Ti fuste pijet , në ujin e lumit për të u ftohur. uli që ishte ca më dinaku, e kishte ndezur zjarrin, për të pjekur ca mish. Sa po ishin qetsuar të gjithë picimulët dhe po piqnin mish pranë zjarrit, një klithë u dëgjua nga thellësia e pyllit.
Çfarë mundë të jetë kjo klithmë, - pëti Culi që e dëgjoi i pari.
Nuk e di, - tha Coli dhe të gjithë picimulët vrapuan drejtë klithmës kah pylli. Kërkuan nepër pyllë, por nuk u pa asgjë.
E lëmë kërkimin - tha dembeli Toni dhe të gjithë picimulët u kthyen në vendin ku bënin piknik.
Uaaaa, - klithi Culi që po i afrohej i pari, zjarrit të ndezur, - po mishi ç'u bë, dikush na e paska vjedhur
Kush mundë të jetë? - pyeti Ceni.
Nuk gjetën asnjë gjurmë se kush ua kishte ngrënë mishin.
Dita po ikte dhe picimulët nuk kishin më për të ngrënë, ata u kthyen të dëshpruar në kasollen e tyre.
Pasi kishin ikur ca ditë, nga dita e piknikut të parë, ata kishin vendosur përsëri të dilnin në piknik. Por ketë radhë, dinaku Culi u kishte propozuar shokëve të tij që me vete ta merrnin edhe një kurthë.
Pasi u vendosën në vendin ku do të bënin piknik, e ndezën zjarrin dhe filluan të piqnin mish.
Përsëri u dëgjua një klithmë nga brendia e pyllit.
Përsëri ajo klithma, - tha Mici i vogël
Vërtetë, - tha Toni
Culi, propozoi që prapa klithmës të shkonin të gjithë, por kurthën ta vendosnin për rreth zjarrit ku piqej mishi. Pasi e vendosën kurthën, rreth e rreth zjarrit ku piqej mishi, picimulët u nisën drejtë pyllit.
Dhelpra, që tani më ishte mësuar me vjedhjen e mishit, iu afrua zjarrit dhe po provonte ta kapte copën e mishit. Pa pritmas ra në kurth dhe duke provuar të dalë, u ngatërrua edhe më keq dhe ngeli e zënë ngushtë.
Të gjithë picimulët vrapuan drejtë zjarrit, dhe kur u afruan, e panë dhelprën të ngatërruar nëpër kurthin e ngritur nga ata.
Ha ha ha, qeshën të gjithë picimulët
Ti qenke dhelpër, ajo që po na e vjedhë mishin, - tha picimuli Culi
Edhe herën tjetër, ti paske qenë, - tha Mici i vogël
Unë etëm desha të kaloja këndej pari dhe u ngatërrova nëpër këtë kurth, - gënjeu dhelpra
E sheh se vetë je nxënë duke vjedhur, dhe tani na gënjen, - tha eni
Jo, unë nuk gënjej, - ngulte këmbë dhelpra
Në ato qaste nga pylli dualën gjahtarët dhe erdhën tek picimulët
Ju lumtë voglushë, - tha njëri nga gjahtarët, - a paskeni punuar kësaj dinake, ajo çdo ditë po na i vjedhë pulat nga koteci
Pasi e dëgjuan ndodhinë e picimulëve, gjahtarët e vranë dhelprën. Pasi e rjepën trupin e sajë, mishin e hodhën në luginë, ndërsa lëkurën e morën me vete për të ua shitur zonjave të qytetit, për ndonjë shall rreth qafe. Ndërsa picimulët i kishin shpërblyer me para, sepse dhelpra ishte e tyre dhe i kishin uruar për mjeshtrin e treguar në zënjen e vjedhësit. Kështu më asnjëherë nuk kishte ndodhur që picimulëve të u vidhej mishi. Ata dilnin të qetë në piknik dhe askush më kurrë nuk i shqetësoi.
1999
ARUSHI I VOGËL I KËRKON PRINDËRIT
Arushi i vogël Bufi, ka ditë që rrinë i mbyllur në kopshtin e xhahtarit Sylë.
Xha Syla e kishte gjetur atë, një ditë në pyll dhe e kishte sjellë në shtëpi.
Bufi e kishte quajtur xha Syla dhe kështu e thirrnin të gjithë. I kishte bërë një kotec në kopsht dhe e mbante të mbyllur.
Mërzitej arushi Bufi dhe herë pas here qante. Një ditë tek po qante, një zog iu afrua pranë dhe me keqardhje e pyeti: se ç'kishte?
- Më kanë grabitur nga pylli dhe kam mbetur pa prindërit e mi, - u përgjigj arushi duke qarë, - tani ata nuk e dinë se ku gjendem unë dhe as unë nuk mundë të ikë nga këtu që ti gjejë përsëri prindërit e mi.
U mblodhën të gjithë zogjtë, kërkuan e kërkuan nëpër kopsht, deri sa e gjetën një dalje nga rrethoja e kopshtit të shtëpisë së xha Sylës.
- Do të ndihmojmë, - tha njëri nga zogjtë dhe i treguan rrugën arushit Bufi, se nga duhej të ikte përtej rrethojave.
Kështu zogjtë i prinin përpara arushit, ndërsa ai ecte kah e drejtonin zogjtë. Ai ia arriti të ikte përtej rrethojave dhe të ikë nga lagjja në drejtim të pyllit.
- Kamë shumë uri, - u tha zogjëve gjatë rrugës arushi Bufi.
Zogjtë i treguan një pemë, ku arushi Bufi mundë të hante qershiza dhe fluturuan përpjetë qiellit..
Arushi i vogël u ngjit ne pemë dhe filloi të hante qershiza. Një cicërrimë e një zogu të vogël, i mbetur vetëm në strofull e trazoi.
Kishte uri edhe zogu i vogël dhe nuk kishte kush ta ndihmonte.
Edhe prindërit e tij, kush e di nga kishin ikur. Arushi Bufi, mblodhi një grusht qershiza dhe i ofroi në strofull zogut të vogël.
Ai filloi të hante qershiza, ndërsa me cicërrimën e njomë të tij e falemënderoi arushin e vogël.
Në pemë takoi edhe krimbin, të cilit i dha një qershizë.
Kur e shoi urinë, arushi bufi u nisë pyllit përpjetë.
Rrugës arushi i vogël takoi ketrin, lepurin, iriqin dhe i pyeti nëse dinin gjë për strofullën e arinjëve, por ata nuk mundën ta ndihmojnë bufin e vogël. Sa ecte e afrohej nata, ndërsa arushi gjithnjë e më tepër brengosej se nëse do të mundë ti gjente prindërit e tij. Në mbrëmja aty pranë një lisi, hutini e këshilloi të pushonte, nga se rruga natën për arushin ishte e rrezikshme, kishte brigje e kodra nga ku mundë të pësonte. Por arushi nuk e përfilli fare, këshillën e hutinit. Tani më gjithçka ishte mbuluar me errësirë, ndërsa arushi i vogël ecte e ecte e nuk ndalej. Pa pritmas rrëshqiti në një breg dhe kur e pa veten në ujin e një liqeni. E ndihmoi bretkosa të dilte nga uji deri në skajin e liqenit.
Të thashë të mos ecësh natën se do ta pësosh, - i tha hutini, i cili iu gjendë sërish aty afër.
Ndërsa arushi i vogël, me sytë i kishte të mbushura plotë lot, vazhdoi rrugën pa folur asnjë fjalë.
Kjo e pikëlloi së tepërmi hutinin, i cili po fluturonte pranë tij dhe po e shoqëronte rrugës.
Hutini e dinte se ku ndodhej shpella e arinjëve, dhe e ndihmoi arushin Bufi ti gjente prindërit e tij.
Pak para mëngjesit, arushi Bufi u gjend përpara strofullës së prindërve të tij, të cilët e pritën me shumë gëzim, ndërsa hutini u kthye në strofullën e tij.
Nga ajo ditë arushi bufi dhe hutini, mbetën shokë të pa harruarë, ata herë pas here e vizitojnë njëri tjetrin dhe e ndihmojnë sa herë që ndonjëri nga ta e ka ndonjë hall.
2005
Vërejtje: Këto përralla, i publikoi të pa redaktuara dhe lekturuara, për arsye kohe. Dëshira më shtynë që lexuesit e vegjël të mundë të lexojnë këto përralla nga një pjesë e krijimtarisë time. Shpresoj në mirëkuptim, pamvarësisht në gabime. G.Ajgeraj.
16 shkurt 2009
Urime përvjetorin e Pavarësisë, Kosovë
Gëzim Ajgeraj
http://www.gezimajgeraj.blog.com/
http://www.metaforapoetike.de.vu/
BAC, U KRY
(Adem Jasharit)
Plisi shkëlqeu
kur i lëshoi rrezet dielli
mbi ballin e Dardanisë
Natës shekullore
iu thyen perdet e errësirës
përpara diellit
Qytete e sheshe
e kënduan këngën e fitores
***
U desh të jepnim gjak
nga damarët tonë
që të ushqehej drita
me zjarr e hekur
i thyem prangat e robërisë
nën flamurin tënd
me ty në ballë
mbushëlluam malet
me dhimbjen
prekëm majat e qiellit
deri sa diellit
ia këputëm rrezen
***
Mbi ballin e shkëlqimit tënd
gjeti prehë liria
Bac, u kry
(në ditën e pavarësisë)
thirri rinia…
17 shkurt 2008
MBIJETESA E JONË
Na i shtrydhën
Dhe damarët e gjakut
Të na shterroj fara
Me furtunë karpatesh
Na i frynë harrimit
Që filizat e përtëritjes
Të mos na gjethojnë
Na e vranë dhe dritën e diellit
Me terrin e mesjetës
Që të na e shuajnë rritën
Me kokat tona
E ngritën kalanë e lavdisë
Së rrejshme
Deri në Kalamegdan
Me shpata
Me zjarrë
Me hekur
Ruajtën natën tonë shekullore
*
U ngritëm
Nga rrënjë e mbijetesës
Ringjalljes tonë
Kushtrimin e nënlokes
E nxorrëm nga gjiri i dheut
E e bëmë jehonë malesh
Me gjokset e lisave të atdheut
I bëmë ballë furtunës
Kullat, bjeshkët kënduan këngën
E ardhjeve të bardha
Mbi plis shkëlqeu
Dielli i lirisë
17 shkurt 2008
AMANETI I GJYSHIT
(Ditën kur Kosova të bëhet shtet,
lajmin të ma sjellë mbi varrin tim)
Amaneti e ka peshën e gurit
Besa e dhënë betim në flamur e atdhe
Gjysh e nip breza të një ideali
*
Shekulli u përgjak robërisë
Luftërave për çlirim
Brezave dorë në dorë
Flamurin e atdheut
Liria fitohet me pushkë
Askush s'ta e falë
Nipi imë...
*
Amanetin do ta qoj në vend
Gjysh
*
Dhe...
Thirrja e nënëlokes
Na mblodhi pranë idealit
të lavdisë
Hapëm edhe gjokset
E i dhamë gjak atdheut
Nga damarët tonë
Fusha e male gjëmuan
Me zjarr e hekur
Ruajtëm amanetin e kullave
Për ditën e bardhë
Mbi Kosovë
E sollëm lirinë, gjysh
Tani...
Prehu i qetë
Pranë amanetit të nipit...
Kosovën e bëmë shtet
Gjysh
Malësi e Vërrinit, shkurt 2008
NDRYDHJA E FJALËS
Të ruajtëm në strofullën
E këngëve të pa kënduara
Të ndrydhëm me shpresën e dritës
Për ardhjet e bardha
Ushqyer të kemi me ëndrrat
Deri në agun e mëngjesit
Ti digjesh e heshtur
Pushit të etjes sonë
*
Tani që fluturon e lirë
Flatro bukur
Qiellit të lirisë.
21 shkurt 2008
http://www.gezimajgeraj.blog.com/
http://www.metaforapoetike.de.vu/
BAC, U KRY
(Adem Jasharit)
Plisi shkëlqeu
kur i lëshoi rrezet dielli
mbi ballin e Dardanisë
Natës shekullore
iu thyen perdet e errësirës
përpara diellit
Qytete e sheshe
e kënduan këngën e fitores
***
U desh të jepnim gjak
nga damarët tonë
që të ushqehej drita
me zjarr e hekur
i thyem prangat e robërisë
nën flamurin tënd
me ty në ballë
mbushëlluam malet
me dhimbjen
prekëm majat e qiellit
deri sa diellit
ia këputëm rrezen
***
Mbi ballin e shkëlqimit tënd
gjeti prehë liria
Bac, u kry
(në ditën e pavarësisë)
thirri rinia…
17 shkurt 2008
MBIJETESA E JONË
Na i shtrydhën
Dhe damarët e gjakut
Të na shterroj fara
Me furtunë karpatesh
Na i frynë harrimit
Që filizat e përtëritjes
Të mos na gjethojnë
Na e vranë dhe dritën e diellit
Me terrin e mesjetës
Që të na e shuajnë rritën
Me kokat tona
E ngritën kalanë e lavdisë
Së rrejshme
Deri në Kalamegdan
Me shpata
Me zjarrë
Me hekur
Ruajtën natën tonë shekullore
*
U ngritëm
Nga rrënjë e mbijetesës
Ringjalljes tonë
Kushtrimin e nënlokes
E nxorrëm nga gjiri i dheut
E e bëmë jehonë malesh
Me gjokset e lisave të atdheut
I bëmë ballë furtunës
Kullat, bjeshkët kënduan këngën
E ardhjeve të bardha
Mbi plis shkëlqeu
Dielli i lirisë
17 shkurt 2008
AMANETI I GJYSHIT
(Ditën kur Kosova të bëhet shtet,
lajmin të ma sjellë mbi varrin tim)
Amaneti e ka peshën e gurit
Besa e dhënë betim në flamur e atdhe
Gjysh e nip breza të një ideali
*
Shekulli u përgjak robërisë
Luftërave për çlirim
Brezave dorë në dorë
Flamurin e atdheut
Liria fitohet me pushkë
Askush s'ta e falë
Nipi imë...
*
Amanetin do ta qoj në vend
Gjysh
*
Dhe...
Thirrja e nënëlokes
Na mblodhi pranë idealit
të lavdisë
Hapëm edhe gjokset
E i dhamë gjak atdheut
Nga damarët tonë
Fusha e male gjëmuan
Me zjarr e hekur
Ruajtëm amanetin e kullave
Për ditën e bardhë
Mbi Kosovë
E sollëm lirinë, gjysh
Tani...
Prehu i qetë
Pranë amanetit të nipit...
Kosovën e bëmë shtet
Gjysh
Malësi e Vërrinit, shkurt 2008
NDRYDHJA E FJALËS
Të ruajtëm në strofullën
E këngëve të pa kënduara
Të ndrydhëm me shpresën e dritës
Për ardhjet e bardha
Ushqyer të kemi me ëndrrat
Deri në agun e mëngjesit
Ti digjesh e heshtur
Pushit të etjes sonë
*
Tani që fluturon e lirë
Flatro bukur
Qiellit të lirisë.
21 shkurt 2008
POEZI NGA DITARI I MËRGIMTARIT
Gëzim Ajgeraj
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
IKJE DREJT HARRIMIT
Në përditshmërinë e udhëve tona
motet e mashtrimit
Zbardhen vitet me bardhësinë e alpeve
na i thirr harrimit
Ç'na dogjën ikjet
ç'zjarrmi
As atje as këtu
plot mall
etje bëhet kthimi
e hartat rendojnë si një thes mbi shpinë
Është e tmerrshme koha ikje
brishtësi e ëndrrave të mashtruara
E unë, kronikoj moteve të mashtrimit
me mallin që djeg në gji
për atdheun tim larg
21 maj 2006
NËN HIJEN E SHPRESËS
Shpresës së mbathëseve
ma zjarrin e mallit
nëpër gjeografinë e udhëve
dhe syrin e përlotur pendimeve
ëndrrat e presin kthimin
21 maj 20006
DERI TE DRITA
Udhët njëherë të marrin
kthimit nuk i dihet
udhëtojmë moteve pa arbitër
deri te dita
dita e shpresës së madhe
mbetur ka edhe shumë
mëngjesi po vononte
21 maj 2006
PIPAT E FJALËS
Pipojnë ato sythave të etjes
blerojnë lisat e vargjeve
dhembjet harbojnë vargut
stinëve pa arbitër
Bryma e ikjeve i zvetënon
pika loti lëngojnë vargut
vapës së mallit
Me pesticidin e etjes i spërkas
për mbrojtje nga moti i lig i udhëve
prapë stinëve të mallit zbresin
Pipojnë ato truallit të dhembjes
lëshojnë gjethe fjalës
e bëhen varg
dhjetor, 2003
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
IKJE DREJT HARRIMIT
Në përditshmërinë e udhëve tona
motet e mashtrimit
Zbardhen vitet me bardhësinë e alpeve
na i thirr harrimit
Ç'na dogjën ikjet
ç'zjarrmi
As atje as këtu
plot mall
etje bëhet kthimi
e hartat rendojnë si një thes mbi shpinë
Është e tmerrshme koha ikje
brishtësi e ëndrrave të mashtruara
E unë, kronikoj moteve të mashtrimit
me mallin që djeg në gji
për atdheun tim larg
21 maj 2006
NËN HIJEN E SHPRESËS
Shpresës së mbathëseve
ma zjarrin e mallit
nëpër gjeografinë e udhëve
dhe syrin e përlotur pendimeve
ëndrrat e presin kthimin
21 maj 20006
DERI TE DRITA
Udhët njëherë të marrin
kthimit nuk i dihet
udhëtojmë moteve pa arbitër
deri te dita
dita e shpresës së madhe
mbetur ka edhe shumë
mëngjesi po vononte
21 maj 2006
PIPAT E FJALËS
Pipojnë ato sythave të etjes
blerojnë lisat e vargjeve
dhembjet harbojnë vargut
stinëve pa arbitër
Bryma e ikjeve i zvetënon
pika loti lëngojnë vargut
vapës së mallit
Me pesticidin e etjes i spërkas
për mbrojtje nga moti i lig i udhëve
prapë stinëve të mallit zbresin
Pipojnë ato truallit të dhembjes
lëshojnë gjethe fjalës
e bëhen varg
dhjetor, 2003
15 shkurt 2009
Poezi nga Keze (Kozeta) Zylo
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
Nga Keze (Kozeta) Zylo
Buzëmjalta dashuri
Mirëmëngjes dashuri
Mirëmëngjes dashuri,
Që me ngjyra të ylberta,
Më ndjell pranë buzëve të tua,
Aty ku përulen gjithë Perënditë!
Ofshamat e shpirtit tënd,
Si ca tinguj dekadence,
Do të lëngëzojnë frymën,
Per të lagur mollën e përflakur,
Që s’ka afat skadence!
Puthjen që më dhe mbrëmë
Puthjen që më dhe mbrëmë,
Me fjalët e tua si i marrë,
I shkula prej gjoksit tënd,
Dhe si notë muzike,
Mbetën në pentagram.
Puthjen që më dhe mbrëmë,
Thellë shpirtit e çlirove,
Trete mall e fshive hije,
Strukur në zjarr djalërie!
Puthjen që më dhe mbrëmë!…
Cipa e shpirtit
Më prekin cipën e shpirtit të ëmblat fjalë,
Dhe timbri i zërit më vjen butësisht tani,
Dridhet zemra ime nëpër fantazi,
Për puthjen e zjarrtë mbetur tek ti!
Unë po shkoj të fle nën kupën e qiellit,
Dhe yjet do më lajnë me lotin e florinjtë,
Do të gdhihem me mëngjesin e artë të diellit,
Një ylber me ëndrra mbi shtrat do jenë shtrirë!
Në lëndinat e prillit
Në lëndinat e prillit,
Lule sapoçelurat,
M’i morën mend,
Ëndrrat e mia të ylberta,
Fërgëlloheshin,
Në zjarrminë e trupit tënd!
Mbështillmë me frymën tënde!
Mbështillmë i dashuri im, mbështillmë,
Me frymën tënde në natën me hënë,
Si dikur.
Kur portën me qemer e linim hapur,
Për të ardhur xixëllonjat!
Nuk e di seç m’u trazuan kujtimet sonte,
Ndoshta nga zëri i shiut,
Që si një iso e lehtë labe,
Më vjen ëmbëlsisht në shpirtin tim!
Në këtë mugëtirë vere,
Zgjas dorën tek dritarja,
Dhe hap paksa kanatën e saj,
Ca pikla të virgjëra shiu,
Lagin petalet e trëndafilta,
Që si akuarel i lëvizshëm,
Vallëzojnë brenda saj!
Zgjohu i dashuri im zgjohu,
Eja pushtomë me frymën tënde,
Unë sërish jam mes ëndrrash,
E në vegimet e erotizmit,
Më çmende!
PEMA BESNIKE
Gjurmët e puthjes pema jone i ka ruajtur
Te freskëta, të pastra, fshehur nën rrënjë
Thonë se kjo pemë ka shekuj që ndodhet
Si dashuria jonë, lisi i pangrënë.
Të gjitha gjethet, tinguj fëshfërime lëshonin
Marroseshin dhe ato nga dashuria jonë
Bashkohej bilbili me zërin e tij,
I dehur i teri nga puthja aromë.
Cdo vit tek pema, nën zbehtësinë e hënës
Rreth trungut loznim syllambyzi përherë
Sekretet na i ruante me romancën tonë
Si blerim dashurie, kthyer në pranverë.
Një furtunë e madhe pemën e rrëzoi
Rrëzoi gjithcka…dru e shtëpia
Po rrënjën me sekretin, dot s’e shkuli
Priste puthjen tonë, nëntë vjet nga uria.
BUZËMJALTA DASHURI
Buzë mjalta dashuri,
E dehur mbeta puthjeve të tua,
Si një lule më vesit agut tënd,
E aromën përhap lëndinave të zjarrta,
Nektarin e dashurisë pimë valëve të trupit,
E në ishujt e pashkelur,
Bëhemi Zot për atë vend!
New York, 14 Shkurt, 2009
www.metaforapoetike.de.vu
Nga Keze (Kozeta) Zylo
Buzëmjalta dashuri
Mirëmëngjes dashuri
Mirëmëngjes dashuri,
Që me ngjyra të ylberta,
Më ndjell pranë buzëve të tua,
Aty ku përulen gjithë Perënditë!
Ofshamat e shpirtit tënd,
Si ca tinguj dekadence,
Do të lëngëzojnë frymën,
Per të lagur mollën e përflakur,
Që s’ka afat skadence!
Puthjen që më dhe mbrëmë
Puthjen që më dhe mbrëmë,
Me fjalët e tua si i marrë,
I shkula prej gjoksit tënd,
Dhe si notë muzike,
Mbetën në pentagram.
Puthjen që më dhe mbrëmë,
Thellë shpirtit e çlirove,
Trete mall e fshive hije,
Strukur në zjarr djalërie!
Puthjen që më dhe mbrëmë!…
Cipa e shpirtit
Më prekin cipën e shpirtit të ëmblat fjalë,
Dhe timbri i zërit më vjen butësisht tani,
Dridhet zemra ime nëpër fantazi,
Për puthjen e zjarrtë mbetur tek ti!
Unë po shkoj të fle nën kupën e qiellit,
Dhe yjet do më lajnë me lotin e florinjtë,
Do të gdhihem me mëngjesin e artë të diellit,
Një ylber me ëndrra mbi shtrat do jenë shtrirë!
Në lëndinat e prillit
Në lëndinat e prillit,
Lule sapoçelurat,
M’i morën mend,
Ëndrrat e mia të ylberta,
Fërgëlloheshin,
Në zjarrminë e trupit tënd!
Mbështillmë me frymën tënde!
Mbështillmë i dashuri im, mbështillmë,
Me frymën tënde në natën me hënë,
Si dikur.
Kur portën me qemer e linim hapur,
Për të ardhur xixëllonjat!
Nuk e di seç m’u trazuan kujtimet sonte,
Ndoshta nga zëri i shiut,
Që si një iso e lehtë labe,
Më vjen ëmbëlsisht në shpirtin tim!
Në këtë mugëtirë vere,
Zgjas dorën tek dritarja,
Dhe hap paksa kanatën e saj,
Ca pikla të virgjëra shiu,
Lagin petalet e trëndafilta,
Që si akuarel i lëvizshëm,
Vallëzojnë brenda saj!
Zgjohu i dashuri im zgjohu,
Eja pushtomë me frymën tënde,
Unë sërish jam mes ëndrrash,
E në vegimet e erotizmit,
Më çmende!
PEMA BESNIKE
Gjurmët e puthjes pema jone i ka ruajtur
Te freskëta, të pastra, fshehur nën rrënjë
Thonë se kjo pemë ka shekuj që ndodhet
Si dashuria jonë, lisi i pangrënë.
Të gjitha gjethet, tinguj fëshfërime lëshonin
Marroseshin dhe ato nga dashuria jonë
Bashkohej bilbili me zërin e tij,
I dehur i teri nga puthja aromë.
Cdo vit tek pema, nën zbehtësinë e hënës
Rreth trungut loznim syllambyzi përherë
Sekretet na i ruante me romancën tonë
Si blerim dashurie, kthyer në pranverë.
Një furtunë e madhe pemën e rrëzoi
Rrëzoi gjithcka…dru e shtëpia
Po rrënjën me sekretin, dot s’e shkuli
Priste puthjen tonë, nëntë vjet nga uria.
BUZËMJALTA DASHURI
Buzë mjalta dashuri,
E dehur mbeta puthjeve të tua,
Si një lule më vesit agut tënd,
E aromën përhap lëndinave të zjarrta,
Nektarin e dashurisë pimë valëve të trupit,
E në ishujt e pashkelur,
Bëhemi Zot për atë vend!
New York, 14 Shkurt, 2009
14 shkurt 2009
Recension për librin:Klithmë malli
Recension
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
Iljaz PROKSHI
SIMBOLIKA E FJALËS POETIKE
Gëzim Ajgeraj; "Klithmë malli", poezi, Rilindja, Prishtinë 1997
Gëzim Ajgeraj është emër i ri në letrat shqipe. Mirëpo, ai me vëllimin e tij të parë poetik "Klithmë malli", te lexuesi shqiptar vjen me ndikim të mrekullueshëm si përkrah ligjërimi poetik, motivet dhe temat që vështron, stili i kapshëm dhe njëherësh mesazhi që sjell kjo poezi. Pikë e parë e përceptimit është malli për atdheun, vibrimi i sekuencave shpirtërore mbi dashurinë, njerëzit e tij, të menduarit estetik, qasjet psikologjike të subjektit, si dhe një varg përjetimesh tjera.
Diaspora si frymëzim
Autori poezinë e shkruan me mjaft sukses, me tone të çlirshme, kuptimplote, me sens meditativ për çfar në këtë plan shquhet lirika peisazhiste, që bart me vete mesazh të caktuar me parime të qarta poetike. Poezia e përfshirë në këtë vëllim kap një botë të shqetësuar të subjektit lirik, botën e vetmuar larg atdheut, në diasporë, larg fëmijëve, gruas dhe të dashurëve të tij. S'do mendd se te ky poet të gjitha përjetimet gjat mërgimit, kontaktet me njerëzit e tij që kanë vajtur larg atdheut, ato kontakte të përhershme me ata njerëz, si dhe shqetësimet shpirtërore të tyre kanë lënë gjurmë të pa shlyera. Prandaj kjo poezi del e kapshme, si një ditar intim, e standardizuar në aspektin e procedimit të figurës poetike brenda strukturës së poezisë që krijohet te ne.
Vëllimi përbëhet nga njësit ciklike: "Tinguj dhembjesh", "Botë pa orkestër" dhe "Heshtje e thër". Jo rastësisht në poezinë hyrëse "Larg atdheut", Gëzim Ajgeraj përcepton dhembjen e individit të mërguar, që nis nga gjendja e ndieshme e tij dhe vjen gjer te shpresa se gjakimi për liri nuk do të shuhet kurrë, por do të vazhdoi të egzistojë. Është një poezi që në thelb ka aftësinë e të shprehurit, unitetit motivor e tematik. Ky djalosh që mërgoi si shumë bashkatdhetarë të tij mori guximin t'i publikojë këto poezi, motivet e të cilave janë të përshkuara nga një frymë pa hezitime, por përherë të ndieshme, të ngashëryera. Nëpërmjet qenies së vet poeti bën thirrje për ta ndjerë "vetminë dhe ëndrrën e tij". Së dyti kërkon që lexuesi ta kuptojë flirtin që bart bota e tij e brendshme ndaj të bukurës, vetë poezisë. Sepse është një poezi që vjen në kohën kur fluksojnë libra gjithfarësh, me vlera të dyshimta...
Gëzim Ajgeraj starton, pra mjaft bindshëm, meqë arrin që idetë, motivet, frymëzimet t'i shkrijë natyrshëm në vargje, vjen tamam në çastin kur do të "shpëtojë" të mërguarin dhe mbase vetveten. Për më tepër kjo poezi do të gjej lexuesit e vet, nga se poeti ia di origjinën gamave të individit dhe kolektivitetit të vet, mënyrën e klithmës së mërgimtarëve, imazhet, ironinë poetike me kontraste, por që kanë një kuptim të caktuar, që me pak fjalë të përfshihet gjithë drama në diasporë.
Mozaik lirik i një ditari intim
Lirika e këtij krijuesi është mjaft e shqetësuar, ai ndjen dhembjen për faktin e subjektit, i cili gjakon përherë lirinë që i mungon, duke bredhëritur nëpër botë, duke ngritur zërin e et, vlimin e brendshëm, që kuptohet vetëm përmes figurave dhe simboleve, fjalës magjike.
Është me rëndësi të veçohen tri motivet bosht të këtij vëllimi: nëna që simbolizon atdheun, gruaja që shënjon dashurinë e mallëngjyer, natyra-pikturimi i rrethit, janë pra opcione lirike të këtij poeti, që kanë njëherësh një rezonancë: atdhedashurinë, që merr funksion të caktuar stilistik, sematik dhe ideoestetik.
Vëllimi "Klithmë malli" është vëllim për njeriun që botën e kundron nga një kënd vetjak, me interesim të thellë, herë-herë i mbushur me emocione të tepruara, por mbi të gjitha me një sens poetik. Është kaq i thjesht objektivi i përceptimit, sa edhe shqetësimi vjen virgjëror, me ngashërime të mëdha, duke bërë mbase një rizbulim mbi këtë dhembje, të cilat janë thënë çlirshëm dhe me maturi.
Mirëpo nëse emocionet e këtij poeti paraqiten në një formë më të shtërnguar, ato nuk janë abstrakte, sepse lufta për çlirim vjen vetvetiu dhe kuptohet vetëm gjatë leximit ndërmjet rreshtave, si lufta për egzistencë, m¨në fund edhe për art të mirfillshëm, për qfarë Gëzim Ajgeraj e ka ndjerë, kuptuar dhe do të vazhdojë ta kultivojë edhe më tepër.
Poezitë e përmbledhura në këtë vëllim kapin jo vetëm indin verbal, por edhe metaforik, të qasjes poetike të subjektit lirik: kapen ato shtresat e kujtimeve, mallit të përhershëm, që në brendi përbëjnë një mozaik lirik i shpaluar si në ditarë intim.
Poezia e Gëzim Ajgerajt mund të thuhet ndërkaq se është një zë i mëvetësishëm, që gjërat i vështron në heshtje, frymëzimet e gjejnë përherë me penë në dorë, në vetmi, pa zhurmë, i hedh ato në letër dhe bën initerarin e tyre të mbarë "për shpirtin e trazuar/që ia ka plasur zemrën", siç thotë poeti. Gëzimi e shkruan poezinë e vet me ndjenja i vetëdijshëm për misionin që ka krijuesi, pa mendje të turbulluar, por me interesime të mëdha për botën, njerëzit e vet. Ai është një talent që ka potencial krijues që padyshim do të pasurohet me libra të tjerë dhe vlera edhe më të avancuara.
Prishtinë, 5 tetor 1997
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
Iljaz PROKSHI
SIMBOLIKA E FJALËS POETIKE
Gëzim Ajgeraj; "Klithmë malli", poezi, Rilindja, Prishtinë 1997
Gëzim Ajgeraj është emër i ri në letrat shqipe. Mirëpo, ai me vëllimin e tij të parë poetik "Klithmë malli", te lexuesi shqiptar vjen me ndikim të mrekullueshëm si përkrah ligjërimi poetik, motivet dhe temat që vështron, stili i kapshëm dhe njëherësh mesazhi që sjell kjo poezi. Pikë e parë e përceptimit është malli për atdheun, vibrimi i sekuencave shpirtërore mbi dashurinë, njerëzit e tij, të menduarit estetik, qasjet psikologjike të subjektit, si dhe një varg përjetimesh tjera.
Diaspora si frymëzim
Autori poezinë e shkruan me mjaft sukses, me tone të çlirshme, kuptimplote, me sens meditativ për çfar në këtë plan shquhet lirika peisazhiste, që bart me vete mesazh të caktuar me parime të qarta poetike. Poezia e përfshirë në këtë vëllim kap një botë të shqetësuar të subjektit lirik, botën e vetmuar larg atdheut, në diasporë, larg fëmijëve, gruas dhe të dashurëve të tij. S'do mendd se te ky poet të gjitha përjetimet gjat mërgimit, kontaktet me njerëzit e tij që kanë vajtur larg atdheut, ato kontakte të përhershme me ata njerëz, si dhe shqetësimet shpirtërore të tyre kanë lënë gjurmë të pa shlyera. Prandaj kjo poezi del e kapshme, si një ditar intim, e standardizuar në aspektin e procedimit të figurës poetike brenda strukturës së poezisë që krijohet te ne.
Vëllimi përbëhet nga njësit ciklike: "Tinguj dhembjesh", "Botë pa orkestër" dhe "Heshtje e thër". Jo rastësisht në poezinë hyrëse "Larg atdheut", Gëzim Ajgeraj përcepton dhembjen e individit të mërguar, që nis nga gjendja e ndieshme e tij dhe vjen gjer te shpresa se gjakimi për liri nuk do të shuhet kurrë, por do të vazhdoi të egzistojë. Është një poezi që në thelb ka aftësinë e të shprehurit, unitetit motivor e tematik. Ky djalosh që mërgoi si shumë bashkatdhetarë të tij mori guximin t'i publikojë këto poezi, motivet e të cilave janë të përshkuara nga një frymë pa hezitime, por përherë të ndieshme, të ngashëryera. Nëpërmjet qenies së vet poeti bën thirrje për ta ndjerë "vetminë dhe ëndrrën e tij". Së dyti kërkon që lexuesi ta kuptojë flirtin që bart bota e tij e brendshme ndaj të bukurës, vetë poezisë. Sepse është një poezi që vjen në kohën kur fluksojnë libra gjithfarësh, me vlera të dyshimta...
Gëzim Ajgeraj starton, pra mjaft bindshëm, meqë arrin që idetë, motivet, frymëzimet t'i shkrijë natyrshëm në vargje, vjen tamam në çastin kur do të "shpëtojë" të mërguarin dhe mbase vetveten. Për më tepër kjo poezi do të gjej lexuesit e vet, nga se poeti ia di origjinën gamave të individit dhe kolektivitetit të vet, mënyrën e klithmës së mërgimtarëve, imazhet, ironinë poetike me kontraste, por që kanë një kuptim të caktuar, që me pak fjalë të përfshihet gjithë drama në diasporë.
Mozaik lirik i një ditari intim
Lirika e këtij krijuesi është mjaft e shqetësuar, ai ndjen dhembjen për faktin e subjektit, i cili gjakon përherë lirinë që i mungon, duke bredhëritur nëpër botë, duke ngritur zërin e et, vlimin e brendshëm, që kuptohet vetëm përmes figurave dhe simboleve, fjalës magjike.
Është me rëndësi të veçohen tri motivet bosht të këtij vëllimi: nëna që simbolizon atdheun, gruaja që shënjon dashurinë e mallëngjyer, natyra-pikturimi i rrethit, janë pra opcione lirike të këtij poeti, që kanë njëherësh një rezonancë: atdhedashurinë, që merr funksion të caktuar stilistik, sematik dhe ideoestetik.
Vëllimi "Klithmë malli" është vëllim për njeriun që botën e kundron nga një kënd vetjak, me interesim të thellë, herë-herë i mbushur me emocione të tepruara, por mbi të gjitha me një sens poetik. Është kaq i thjesht objektivi i përceptimit, sa edhe shqetësimi vjen virgjëror, me ngashërime të mëdha, duke bërë mbase një rizbulim mbi këtë dhembje, të cilat janë thënë çlirshëm dhe me maturi.
Mirëpo nëse emocionet e këtij poeti paraqiten në një formë më të shtërnguar, ato nuk janë abstrakte, sepse lufta për çlirim vjen vetvetiu dhe kuptohet vetëm gjatë leximit ndërmjet rreshtave, si lufta për egzistencë, m¨në fund edhe për art të mirfillshëm, për qfarë Gëzim Ajgeraj e ka ndjerë, kuptuar dhe do të vazhdojë ta kultivojë edhe më tepër.
Poezitë e përmbledhura në këtë vëllim kapin jo vetëm indin verbal, por edhe metaforik, të qasjes poetike të subjektit lirik: kapen ato shtresat e kujtimeve, mallit të përhershëm, që në brendi përbëjnë një mozaik lirik i shpaluar si në ditarë intim.
Poezia e Gëzim Ajgerajt mund të thuhet ndërkaq se është një zë i mëvetësishëm, që gjërat i vështron në heshtje, frymëzimet e gjejnë përherë me penë në dorë, në vetmi, pa zhurmë, i hedh ato në letër dhe bën initerarin e tyre të mbarë "për shpirtin e trazuar/që ia ka plasur zemrën", siç thotë poeti. Gëzimi e shkruan poezinë e vet me ndjenja i vetëdijshëm për misionin që ka krijuesi, pa mendje të turbulluar, por me interesime të mëdha për botën, njerëzit e vet. Ai është një talent që ka potencial krijues që padyshim do të pasurohet me libra të tjerë dhe vlera edhe më të avancuara.
Prishtinë, 5 tetor 1997
Disa poezi për fëmijë
Gëzim Ajgeraj
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
LARG ATËDHEUT
Përtej atëdheut të trazuar
Nga mallë i zjarrtë i shkrumuar,
Në vetmi i harruar
Dhe me zemër i coptuar.
I munduar e i përqeshur
Pa të sotme e pa të nesërme,
Mëshirës së huajë fluskë e tretur
Pa fole pëllumbë i mbetur.
Diku largë rrezon një shpresë
Të mbanë pengë të djegë pa besë,
Udha e kthimit të kërkonë
Dhe nga ëndrra ajo të zgjonë.
Zvicër,18.2.99
ROJA E SHTËPISË
Këndon gjeli mbi çatinë,
Në pyllë një dhelpër ulurinë.
N`kope një qengj blegëron,
Ujku nga pylli e dëgjon.
Xiu, xiu, xiu bën bleta në kosh,
Një arush kërkon lëmoshë .
Por qeni larush ka bërë benë,
Këmbë e bishave këtu s`do shkelë.
Zvicër,10.Prillë, 2001.
PYETJET E VJOLLCËS
Kur pranverën e sjellë prilli,
Ku e merrë vallë këngën bilbili.
Kur borën të tërën dielli e treti,
Nga e morri blerimin gjethi.
Kur rrezet e diellit e mbulojnë tokën,
Kush ia dhuron lules aromën.
Kur oxhaku se tymon shtëpinë,
Nga e merrë dielli ngrohtësinë.
Vjollca e vogël kështu e pyet babanë
- Çupë e mirë, - i tha, rritu, rritu edhe ca.
Dhe përgjigje do të merr,
Nga natyra shend e verë.
Zvicër,10.Prillë,2001
FUSTANI I VJOLLCËS
Mami Vjollcës ia ka blerë
Një fustan për pranverë.
U thotë luleve - pa shikoni ,
Për bukuri, dot s`ma kaloni.
Çupën mami e lavdëron :
Sa bukur t`rri ky fustan.
Vjollcës sa shumë i qesh fytyra
I ka lulet nga e gjithë natyra.
GËNJESHTRA
Mamaja tha kush ka ngrënë rrush,
Faji është jetim se pranon askush.
Unë tha të vërtetën do ta zbuloj,
Më mirë vet le të tregoj.
Kur i tha Vjollcës , kjo u hidhërua :
- Ky faj s`më takon mua !
As Ardi i mërrolur këtë se pranoj ,
- Kush hëngri rrush le të tregoj.
- Hape gojën Ardi, motra i tha,
Dhëmbët e skuqur ia pa.
- Të thashë Ardi , mos gënje,
Gënjeshtra i ka këmbët e shkurta, thuhet te ne.
INATI I SHOKËVE
Dy shokë të mirë u zunë njëherë
Të inatosur s`lëshonin pe`
- Ha ha ha more Lon,
Për inatë ti s`ma kalonë.
I tha Beni, lëre atë punë,
Për inatë, ja ku jamë unë.
Të dy ngulën këmbë në baltë,
Dhe kështu i zuri e errta natë.
Një gjysh kaloi aty pari:
- Cili është nga ju gomari?
Shokët u shikuanë sy më sy
Dhe u penduan që të dy.
KUSH PUNON KA
Gjyshi pemën e ka prerë
Se molla s`bëri këtë herë
Edhe lepurin e dënoi
Përse lakrat ia dëmtoi
Edhe qenin e qortoi
Pse hajdutëve s`u vë rojë
Ndërsa maces gishtë i mati
Ruaje mirë miun te djathi .
Hë pra gjyshi mirë e tha
Kush punon për të ngrënë ka .
DORDOLECI
Topa topa
Në obborr,
një dardalec
bëmë me borë.
Një enë bakri
Përmbi kokë,
E nga pendlat
I bëmë flokë.
Edhe fshisë
I vendosëm n`duar,
Pataj n`shtëpi
Shkuam, nxituam.
Por pas pak
Kish ngrohë diell,
punën tonë
E kishte shkrirë.
TOPI I BENIT
Herë andej, herë këndej
Luante Beni pa ia nda,
Por për befasi topi larosh
Pas një gjuajtje në therrë i ra.
Nga një shpuarje
shshsh - u ç`fry topi,
Beni sa u skuq
nga sytë i rrodhi loti.
Topi Benit fort i dhimbsej
Se ruante shumë kujtime,
Ia bleu gjyshi me dëshirë
Në Kosovë për ditëlindje.
Me vehte e solli këtu në Zvicër
E ruante me zili,
- S`ka gjë jo, nuk merakosem
gjyshi më dërgon një top të ri.
TE KRONI I LAGJES
Tek kroni i lagjes
Lozin shumë fëmijë,
Pinë ujë të ftohtë
Freskohen pran tijë.
Herë këndojnë këngë
Dhe pastaj vrapojnë,
Nën hije të arrës
Librat i lexojnë.
Dita ikë shumë shpejtë
Nata e sjellë qetsinë,
Me bukuritë e fshatit
E kalojnë fëmijërinë.
PËRRALLAT E GJYSHES
Mblidheshim si fëmijë
Rreth gjyshes pran votr
Me atë zë kumbues
Përralla na tregonte.
E dëgjonim gjyshen
Me shumë kënaqësi
Për ujkun e qegjin
Dhe fatin e tijë
Gjyshja s`lodhej fare
Fliste pa pushuar,
Rriteshim pran saj
Përralla duke dëgjuar
NË TREN
Treni i zi ishpejtë
nxiton mbi binarë,
-Ah kjo rrugë e mërgimit
si nuk ka të ndalë?!
Besa nga dritarja
Sa me mall vështron,
Lotë nga sy i rrjedhin
zemra i qan, s`pushon.
Përshëndet me dorë gjyshen
Treni n`horizont humbi,
me shpresë mbeti Besa
se mërgimit do ti arrij fundi.
DITA E PARË NË SHKOLLË
Në klasën e pestë
Erdhëm në mërgim,
Nisëm dhe në shkollë
Bashkë me vëllaun tim.
Ditën e par të shkollës
si nuk e harruam,
Asnjë fjalë të mësuesit
Dot nuk e kuptuam.
Edhe shokët e shoqet
Diç seç përshpërisnin,
Ne i rrudhnim krahët
Asnjë fjalë nuk flisnim
Kur mësuam gjuhën
Sa shumë u gëzuam,
Por dita e parë e shkollës
Mbet e pa harruar.
15.12.89
ERNESI I VOGËL
Ernesi i vogël
Me faqet si mollë,
sa me gëzim shkon
në shkollë, në diasporë.
Shkruan gjermanishtë
Oh sa bukur fletë,
Por nuk di të shkruajë
Në gjuhën e vetë
-Mami kamë vendosur
S`humbas kohë dhe pikë,
Do t`mësoj të shkruaj
Dhe të lexoj shqip.
Sa shpejtë që mësoi
Prindërit sa u gëzuan,
Shokëve në Kosovë
Shqip tashti u shkruan.
MALLI I VOGLUSHËVE
Ulur në një kopshtë
Sa gjatë bisedonin,
Kujtime nga kosova
Voglushët evokonin.
Beni fletë me mallë
Për shokët e klasës,
Ardi e kujtonë
Lojën n`fushë të lagjes
Pastaj zëri u kumboi
Nisën të këndojnë,
Jetën në mërgim
Me këngë e mallkojnë.
Zvicër,3 prill 2000
XHAXHI PIKTORI
Një mbrëmje me babain
Në banesën tonë,
Erdhi një xhaxha
Na ishte piktor.
Mbi letër të bardhë
Filloi të vizatoj,
Mua dhe vëllaun
Bashkë na portretoj.
Sa më magjepsi
mjeshtëri e tijë,
për artin e bukur
më shkrepi dashuri.
28.1.99.Zvicër
FËMIJA REFUGJATË
Në fytyrën e zbehtë
E syrin e tijë,
Një pamje Kosove
Përpara më rri.
Dhe Lulin e Vocërr
Para ma ofronë,
Rrobat e veshura
Kur ia shikonë.
Si ta shkuli zemrën
Dhe këtë dashuri,
Ta shohë voglushin të gëzuar
Në atëdheun e tijë.
31.1.99.Zvicër
LOTI I GJYSHES
Udhës së mërgimit ikën
Gjyshja mbet e vetmuar,
Me lotë nëpër faqe
Dhe shami në duar.
Sa shumë u dhimbsej gjyshja
Nga kujtimet s`largohet,
do të vijë ditë e bardhë
nipat me gjyshen t`përqafohen.
www.gezimajgeraj.blog.com
www.metaforapoetike.de.vu
LARG ATËDHEUT
Përtej atëdheut të trazuar
Nga mallë i zjarrtë i shkrumuar,
Në vetmi i harruar
Dhe me zemër i coptuar.
I munduar e i përqeshur
Pa të sotme e pa të nesërme,
Mëshirës së huajë fluskë e tretur
Pa fole pëllumbë i mbetur.
Diku largë rrezon një shpresë
Të mbanë pengë të djegë pa besë,
Udha e kthimit të kërkonë
Dhe nga ëndrra ajo të zgjonë.
Zvicër,18.2.99
ROJA E SHTËPISË
Këndon gjeli mbi çatinë,
Në pyllë një dhelpër ulurinë.
N`kope një qengj blegëron,
Ujku nga pylli e dëgjon.
Xiu, xiu, xiu bën bleta në kosh,
Një arush kërkon lëmoshë .
Por qeni larush ka bërë benë,
Këmbë e bishave këtu s`do shkelë.
Zvicër,10.Prillë, 2001.
PYETJET E VJOLLCËS
Kur pranverën e sjellë prilli,
Ku e merrë vallë këngën bilbili.
Kur borën të tërën dielli e treti,
Nga e morri blerimin gjethi.
Kur rrezet e diellit e mbulojnë tokën,
Kush ia dhuron lules aromën.
Kur oxhaku se tymon shtëpinë,
Nga e merrë dielli ngrohtësinë.
Vjollca e vogël kështu e pyet babanë
- Çupë e mirë, - i tha, rritu, rritu edhe ca.
Dhe përgjigje do të merr,
Nga natyra shend e verë.
Zvicër,10.Prillë,2001
FUSTANI I VJOLLCËS
Mami Vjollcës ia ka blerë
Një fustan për pranverë.
U thotë luleve - pa shikoni ,
Për bukuri, dot s`ma kaloni.
Çupën mami e lavdëron :
Sa bukur t`rri ky fustan.
Vjollcës sa shumë i qesh fytyra
I ka lulet nga e gjithë natyra.
GËNJESHTRA
Mamaja tha kush ka ngrënë rrush,
Faji është jetim se pranon askush.
Unë tha të vërtetën do ta zbuloj,
Më mirë vet le të tregoj.
Kur i tha Vjollcës , kjo u hidhërua :
- Ky faj s`më takon mua !
As Ardi i mërrolur këtë se pranoj ,
- Kush hëngri rrush le të tregoj.
- Hape gojën Ardi, motra i tha,
Dhëmbët e skuqur ia pa.
- Të thashë Ardi , mos gënje,
Gënjeshtra i ka këmbët e shkurta, thuhet te ne.
INATI I SHOKËVE
Dy shokë të mirë u zunë njëherë
Të inatosur s`lëshonin pe`
- Ha ha ha more Lon,
Për inatë ti s`ma kalonë.
I tha Beni, lëre atë punë,
Për inatë, ja ku jamë unë.
Të dy ngulën këmbë në baltë,
Dhe kështu i zuri e errta natë.
Një gjysh kaloi aty pari:
- Cili është nga ju gomari?
Shokët u shikuanë sy më sy
Dhe u penduan që të dy.
KUSH PUNON KA
Gjyshi pemën e ka prerë
Se molla s`bëri këtë herë
Edhe lepurin e dënoi
Përse lakrat ia dëmtoi
Edhe qenin e qortoi
Pse hajdutëve s`u vë rojë
Ndërsa maces gishtë i mati
Ruaje mirë miun te djathi .
Hë pra gjyshi mirë e tha
Kush punon për të ngrënë ka .
DORDOLECI
Topa topa
Në obborr,
një dardalec
bëmë me borë.
Një enë bakri
Përmbi kokë,
E nga pendlat
I bëmë flokë.
Edhe fshisë
I vendosëm n`duar,
Pataj n`shtëpi
Shkuam, nxituam.
Por pas pak
Kish ngrohë diell,
punën tonë
E kishte shkrirë.
TOPI I BENIT
Herë andej, herë këndej
Luante Beni pa ia nda,
Por për befasi topi larosh
Pas një gjuajtje në therrë i ra.
Nga një shpuarje
shshsh - u ç`fry topi,
Beni sa u skuq
nga sytë i rrodhi loti.
Topi Benit fort i dhimbsej
Se ruante shumë kujtime,
Ia bleu gjyshi me dëshirë
Në Kosovë për ditëlindje.
Me vehte e solli këtu në Zvicër
E ruante me zili,
- S`ka gjë jo, nuk merakosem
gjyshi më dërgon një top të ri.
TE KRONI I LAGJES
Tek kroni i lagjes
Lozin shumë fëmijë,
Pinë ujë të ftohtë
Freskohen pran tijë.
Herë këndojnë këngë
Dhe pastaj vrapojnë,
Nën hije të arrës
Librat i lexojnë.
Dita ikë shumë shpejtë
Nata e sjellë qetsinë,
Me bukuritë e fshatit
E kalojnë fëmijërinë.
PËRRALLAT E GJYSHES
Mblidheshim si fëmijë
Rreth gjyshes pran votr
Me atë zë kumbues
Përralla na tregonte.
E dëgjonim gjyshen
Me shumë kënaqësi
Për ujkun e qegjin
Dhe fatin e tijë
Gjyshja s`lodhej fare
Fliste pa pushuar,
Rriteshim pran saj
Përralla duke dëgjuar
NË TREN
Treni i zi ishpejtë
nxiton mbi binarë,
-Ah kjo rrugë e mërgimit
si nuk ka të ndalë?!
Besa nga dritarja
Sa me mall vështron,
Lotë nga sy i rrjedhin
zemra i qan, s`pushon.
Përshëndet me dorë gjyshen
Treni n`horizont humbi,
me shpresë mbeti Besa
se mërgimit do ti arrij fundi.
DITA E PARË NË SHKOLLË
Në klasën e pestë
Erdhëm në mërgim,
Nisëm dhe në shkollë
Bashkë me vëllaun tim.
Ditën e par të shkollës
si nuk e harruam,
Asnjë fjalë të mësuesit
Dot nuk e kuptuam.
Edhe shokët e shoqet
Diç seç përshpërisnin,
Ne i rrudhnim krahët
Asnjë fjalë nuk flisnim
Kur mësuam gjuhën
Sa shumë u gëzuam,
Por dita e parë e shkollës
Mbet e pa harruar.
15.12.89
ERNESI I VOGËL
Ernesi i vogël
Me faqet si mollë,
sa me gëzim shkon
në shkollë, në diasporë.
Shkruan gjermanishtë
Oh sa bukur fletë,
Por nuk di të shkruajë
Në gjuhën e vetë
-Mami kamë vendosur
S`humbas kohë dhe pikë,
Do t`mësoj të shkruaj
Dhe të lexoj shqip.
Sa shpejtë që mësoi
Prindërit sa u gëzuan,
Shokëve në Kosovë
Shqip tashti u shkruan.
MALLI I VOGLUSHËVE
Ulur në një kopshtë
Sa gjatë bisedonin,
Kujtime nga kosova
Voglushët evokonin.
Beni fletë me mallë
Për shokët e klasës,
Ardi e kujtonë
Lojën n`fushë të lagjes
Pastaj zëri u kumboi
Nisën të këndojnë,
Jetën në mërgim
Me këngë e mallkojnë.
Zvicër,3 prill 2000
XHAXHI PIKTORI
Një mbrëmje me babain
Në banesën tonë,
Erdhi një xhaxha
Na ishte piktor.
Mbi letër të bardhë
Filloi të vizatoj,
Mua dhe vëllaun
Bashkë na portretoj.
Sa më magjepsi
mjeshtëri e tijë,
për artin e bukur
më shkrepi dashuri.
28.1.99.Zvicër
FËMIJA REFUGJATË
Në fytyrën e zbehtë
E syrin e tijë,
Një pamje Kosove
Përpara më rri.
Dhe Lulin e Vocërr
Para ma ofronë,
Rrobat e veshura
Kur ia shikonë.
Si ta shkuli zemrën
Dhe këtë dashuri,
Ta shohë voglushin të gëzuar
Në atëdheun e tijë.
31.1.99.Zvicër
LOTI I GJYSHES
Udhës së mërgimit ikën
Gjyshja mbet e vetmuar,
Me lotë nëpër faqe
Dhe shami në duar.
Sa shumë u dhimbsej gjyshja
Nga kujtimet s`largohet,
do të vijë ditë e bardhë
nipat me gjyshen t`përqafohen.
Abonohu te:
Postimet (Atom)
